De opbrengst van een milieuzorgsysteem bij Denderland Martin

december 2005

In 2003 haalde Denderland Martin het ISO 14001-milieucertificaat. Dat vergde veel werk en ook veel investeringen. Maar het terugverdieneffect is indrukwekkend.

Denderland Martin nv is actief in de textielloonveredeling. Het telt drie afdelingen: het discontinu verven van voltapijt, het verven van geconfectioneerde badmatjes en het meerkleurig bedrukken van garens, hoofdzakelijk wol, in een welbepaald dessin. Het is met dat garen dat achteraf kleurrijke truien, sokken e.d.m. kunnen worden vervaardigd. Er werken momenteel 70 mensen, de omzet bedraagt ca. 6,5 miljoen euro. De nog steeds familiale vennootschap was ooit veel groter, maar verschillende activiteiten moesten door concurrentie van de Aziatische lageloonlanden worden stopgezet.

Onlangs heeft Denderland Martin NV, met de hulp van Amelior,  het bestaande milieuzorgsysteem aan de nieuwe versie van ISO 14001:2004 aangepast. “Dat was niet zo’n zware opgave,” aldus Herman Bruggemans, hoofd van het labo en milieucoördinator. “Maar de eerste keer een ISO 14001 halen, dat was andere koek.” Daarmee verwijst hij zowel naar de complexiteit van de opgave voor een dergelijk bedrijf, het feit dat milieumanagement bij de start nog in de kinderschoenen stond, en de snelheid - ongeveer een jaar - waarmee de directie het certificaat wilde behalen.

Tot in de kleinste details

Het parcours naar het milieucertificaat begint met het opstellen van de milieubeleidsverklaring, waarbij - een niet onbelangrijk gegeven- de directie zich verplicht de middelen vrij te maken om de doelstellingen te bereiken.

Herman Bruggemans: “Dan moet je een analyse maken van alle activiteiten. En dat gaat tot in de kleinste details. Elke machine, elk onderdeel, elke activiteit - ook de algemene activiteiten zoals de administratie en de onderhoudsafdeling- moet worden opgesplitst in kleine eenheden per processtap en telkens moet daarvan het milieu-aspect (bijvoorbeeld emissie) en het milieu-effect (op mens en omgeving) bekeken worden. Die oefening moet je doen voor normale omstandigheden en abnormale omstandigheden, bijvoorbeeld bij brand. En ook voor eventuele nieuwe activiteiten moet je op voorhand een inschatting van de gevolgen maken.”

In een volgende stap moet het geheel van aspecten en effecten worden geëvalueerd volgens vastgestelde criteria zoals risico op incidenten, kost voor het bedrijf enz. Daarbij moeten scores van 1 tot 5 worden toegekend en op de punten met scores hoger dan 3 moet worden gewerkt. Herman Bruggemans: “Van daar kun je doelstellingen uitschrijven om te normaliseren, te verbeteren of te optimaliseren. Dat wordt voorgelegd aan de directie en besproken door het milieuteam. Als milieucoördinator kun je dat onmogelijk allemaal alleen doen, je hebt de steun van een team nodig. Ons milieuteam is samengesteld uit de zorgsysteembeheerder, de preventieadviseur, de productieleider de kwaliteitscoördinator en de milieucoördinator. Met dit team kom je tot actieplannen. ISO 14001 vraagt overigens ook om voor de belangrijke punten, na genomen maatregelen, de evolutie op te volgen.”

Opvolging en evaluatie van het zorgprogramma gebeurt ook door de verplichte zesmaandelijkse milieu-managementreview. “Meestal worden daar ook de nieuwe doelstellingen vastgelegd,” aldus Herman Bruggemans.

Talloze verbeteringen

Het mag dan al enorm veel werk vragen, door de ISO 14001-oefening zijn veel verbetermogelijkheden ontdekt en ook uitgevoerd. Herman Bruggemans is ook verrast geweest door het feit dat al de medewerkers zeer milieubewust geworden zijn. Alle abnormaliteiten of verbetervoorstellen worden spontaan gemeld aan de milieucoördinator.

Denderland Martin werkt met een grote kalender, een lijst van niet-conformiteiten en verbetervoorstellen  met daaraan gekoppeld een actieplan.

Enkele voorbeelden van noodzakelijke milieudoelstellingen: waterbesparende maatregelen, energiebesparende maatregelen, ecologische selectie van hulpproducten en kleurstoffen, het bedrijfsaval selectief verzamelen en zoveel mogelijk laten recycleren. Door de inspanningen en investeringen ten gevolge van ISO 14001, is het primair energieverbruik gedaald tot ver onder de 0,1 Petajoule/jaar, waardoor er geen energie-audit convenant moet worden aangaan.

Een besparingsvoorbeeld is ook het stadswaterverbruik. Denderland Martin gebruikt  stadswater om stoom te maken voor de productieafdelingen. Dat water is niet alleen duur, er moeten ook onthardingsproducten aan toegevoegd worden. Herman Bruggemans: “We hebben nu een installatie geplaatst, gebaseerd op het principe van omgekeerde osmose, waarmee wij ons reeds ontharde ververijwater gebruiken om de stoomketel te voeden. Op een jaar is die investering terugverdiend.”

Vroeger gebeurde de verwarming van de gebouwen met blazers, stoomaggregaten met ventilatoren erachter. Wat betekende dat het boven in de ruimtes warm was, maar beneden veel kouder. Er werd ook met open gasbranders verwarmd, wat niet meer mag omwille van de opslag van bepaalde producten. Herman Bruggemans: “Die branders met open vlam was een van de eerste niet-conformiteiten waarmee we werden geconfronteerd. Wij hebben geopteerd voor verwarming met infrarood stralers. Alleen op de plaatsen waar je warmte nodig hebt,  boven de mensen, bevindt zich een straler.”

Besparingen zijn soms makkelijk te vinden. Zo werden de golfplaten van een dak gedeeltelijk vervangen door glasplaten, zodat de verlichting in het gebouw niet meer de hele dag moet branden. Een belangrijke investering was het nieuw centraal magazijn voor de opslag van hulpproducten, met grote rekken op inkuipingen, alles netjes geordend en gelabeld. Van alle producten zijn ook verkorte en eenvoudige veiligheidsfiches gemaakt, zodat iedereen kan zien hoe hij met een bepaald product moet omgaan.

 

AUDITS

ISO 14001 legt interne audits op. Een van de taken van Amelior was trouwens de vorming van de interne auditors. Een voordeel van de audits is volgens Herman Bruggemans de kennis die je opdoet over het hele bedrijf. “Als chef van het labo zou ik nooit de verkoop of de boekhouding hebben leren kennen. En het omgekeerde geldt ook. Door die kennis groeit ook het begrip voor de andere afdelingen en de betrokkenheid bij het hele bedrijf.”

De externe audits door de certificatie-instellingen zijn enerzijds wel lastig, maar kunnen toch positieve resultaten opleveren. “Zo zei een auditor ons dat het toch goed zou zijn voor elke afdeling het waterverbruik te meten. Eerst zuchtten we eens: nog maar eens tellertjes plaatsen en meten. Maar door die meting zijn we er wel achter gekomen dat een bepaalde afdeling verhoudingsgewijze meer water verbruikte dan de andere afdelingen en hebben we kunnen ingrijpen.” 

 

EEN CONTRADICTIE

Bij milieumanagement moet je enerzijds water besparen. Water is zeer duur: je moet het oppompen, je moet het ontharden en je moet het lozen. “Soms moeten we het ook nog opwarmen en afkoelen,” verduidelijkt Herman Bruggemans. “We proberen dus op alle fronten water te sparen. Maar op de duur bespaar je in het productieproces zoveel water dat je afvalwater geconcentreerder wordt. Er zijn bepaalde limieten voorzien in de lozingvoorwaarden opgelegd door de overheid. Diezelfde overheid eist ook aantoonbare waterbesparingen. Daar zit een contradictie. Volgens mij zou het zo moeten zijn dat als de ‘best available technology’ zegt dat er gemiddeld 80 liter water nodig is om een kilo textiel te verven, en je kunt aantonen dat je door waterbesparende maatregelen minder verbruikt dan 80 liter, de overheid dan zou moeten toelaten dat je lozingsnormen ruimer worden. De federatie is daarover trouwens aan het onderhandelen met de overheid.”

 

DE ROL VAN AMELIOR

Hoewel Herman Bruggemans zelf gepokt en gemazeld is in milieumanagement, is hij opgetogen over de rol van Amelior onder meer bij de begeleiding naar ISO 14001. “Die mensen hebben een frisse blik, ze zien nog altijd fouten die wij over het hoofd hebben gezien. Bijvoorbeeld bij een voorbereidende audit. Ook op kleine vraagjes over onduidelijkheden krijg ik binnen de kortste keren een antwoord.”

Amelior verzorgde voor Denderland Martin de interne vorming rond ISO 14001 en leidde ook de interne auditors op. “Want dat is een vak apart, ” stelt Herman Bruggemans. “Je leert o.a. hoe je het best vragen stelt en ook, als je zelf geaudit wordt, hoe je best antwoordt.”

Verder reikte Amelior ook een helpende hand bij het op orde stellen van de milieuklassementen, het in overeenstemming brengen van activiteiten met de milieuwetgeving en bij diverse milieuvergunningsaanvragen.

Vragen?...

+32 (0) 56 20 36 23
info@amelior.be