Afvalverwerker IMOG haalt tegelijkertijd ISO 9001 en ISO 14001

augustus 2009

Door zichzelf een deadline op te leggen, door het systeem bottom-up te laten groeien en door de nauwe betrokkenheid van de medewerkers slaagde Imog erin op pakweg een jaar tijd tegelijk de milieu- en kwaliteitscertificaten van ISO te halen. Eerdere pogingen waren verzand.

Vlarem vereist voor afvalverbrandingsinstallaties een borgingssysteem voor kwaliteit en vooral milieu. “We zijn dan ook gestart vanuit de gedachte dat we iets moesten doen,” aldus Johan Bonnier, waarnemend algemeen directeur van de afvalverwerkingsintercommunale Imog. “Dat is geëvolueerd naar de overtuiging we willen iets doen. Het is vooral dankzij die nieuwe attitude dat we erin zijn geslaagd een certificeerbaar kwaliteits- en milieuzorgsysteem uit te bouwen. Eerdere pogingen lukten gedurende ettelijke jaren niet. Toen probeerden we immers een ‘boek’ binnen te brengen in de fabriek, nu hebben we vanuit de fabriek zelf een boek gemaakt. Ook het vertrek van medewerkers die trekkers waren van het project heeft ons in het verleden natuurlijk parten gespeeld.”
De al geleverde inspanningen vormden wel een goede basis toen een goed jaar geleden het uiteindelijk succesvolle ISO-traject onder begeleiding van Amelior werd ingezet.
Stein Theys, preventieadviseur, milieucoördinator en ISO-systeemcoördinator: “Toen ik eraan begon was bijvoorbeeld de kwaliteit- en milieuaspectenanalyse al voor een flink stuk achter de rug en ging het vooral om het opstellen van de procedures, het sensibiliseren en het opleiden van de mensen.”
“Dat we kwaliteit en milieu samen hebben genomen en de verantwoordelijkheid in één dienst hebben gelegd is een beleidskeuze,” licht Johan Bonnier toe. “De synergie en de complementariteit tussen beide is immers erg groot.”

Vlnr: Johan Bonnier, Liesbeth Gesquiere (intergemeentelijke duurzaamheidsambtenaar), Koen Delie en Stein Theys

Verbeteren kan altijd

Als intercommunale kan Imog het zich niet veroorloven om op milieuvlak in de fout te gaan. Stein Theys: “Uiteindelijk zal de burgemeester tegenover de bevolking het overschrijden van een parameter moeten uitleggen. Vandaar dat het belangrijk is dat we via ISO de lat nog hoger leggen dan de wet voorschrijft. Verder kunnen we via de managementsystemen proactief werken op de zaken die op ons afkomen. We zijn nu ook zeker dat alle metingen daadwerkelijk worden opgevolgd. En ondanks het werk van de vele jaren komen via de systemen nog altijd verbeterpunten aan het licht. Bovendien vormen de certificaten een garantie voor de klanten.” Die certificaten slaan op de verbrandingsinstallatie met energierecuperatie en het regionaal overslagstation. Het is de bedoeling die scope uit te breiden naar de andere installaties (zie kader Imog). Voorbeelden van verbeteringen tijdens het ISO-traject zijn de aanpassing van de uren van het aanvoeren van afval omwille van de geluidshinder voor de buurt, optimalisering van energie- en waterverbruik. “Het is niet omdat we onze eigen energie produceren dat we niet spaarzaam moeten zijn. Want wat we niet zelf verbruiken steken we op het net en verdienen eraan,” aldus Stein Theys. “Zien dat er nog mogelijkheden liggen is overigens niet zo evident. Je kampt immers met een zekere bedrijfsblindheid, je denkt dat je de grens hebt bereikt. Daar lag ook één van de meerwaarden van Amelior. Tijdens de kwaliteits- en milieuaspectenanalyse heeft Amelior op de energiebesparingsmogelijkheden gewezen.”

Vertrekken van de werkvloer

Voor het opstellen van de procedures deed Imog een beroep op de eigen medewerkers in plaats van procedures van bovenaf op te leggen. Er werd hen gevraagd hoe ze werkten en of ze verbeterpunten zagen. De definitieve procedures werden door de verschillende diensten zelf neergeschreven en dan geïmplementeerd. Voor de bundeling van de procedures binnen de layout van het procesmodel werd een softwareprogramma (Square) aangekocht. Ieder departement en iedereen op de werkvloer kan zo makkelijk de laatste en enig geldende instructies en procedures terugvinden. Het systeem kan ook een actiepuntenlijst genereren aan de hand van de bevindingen van de interne audits.
Stein Theys: “Tijdens de interne audits zijn we wel tot de vaststelling gekomen dat bepaalde zaken niet gekend waren op de werkvloer, terwijl de verantwoordelijken daar wel van uitgingen. Dat was bijvoorbeeld het geval met het waterstofalarm in de noodprocedure, die toch jaarlijks wordt ingeoefend.”

Ook veiligheid

Imog gebruikt tal van chemische producten. De chemische instructiekaarten zijn dan ook automatisch gekoppeld aan de procedures over het behandelen van bijvoorbeeld natriumhydroxide en zoutzuur. Aan de noodprocedure is veel belang gehecht. De aanwezigheid van kunststoffen brengt eisen mee op het gebied van brandveiligheid. En men moet zeer goed weten wat te doen in geval van een black-out van de verbrandingsinstallatie. De kans bestaat dan immers dat de oven zou smelten. Vandaar de noodprocedures om de oven op een veilige manier te laten uitbranden.

Ook in het contractorbeleid is rekening gehouden met veiligheid. Imog kent twee grote stilstanden, die men trouwens naar één zal reduceren. Stein Theys: “Bij die stilstanden zijn hier tal van contractors van diverse nationaliteiten actief. Je moet al die mensen op een correcte manier informeren. Vooraleer de werken starten is er telkens een coördinatievergadering, waarbij informatie wordt gegeven en ook een actiepunt wordt aangereikt. De laatste keer was dat losliggende kabels. Vroeger lagen er slangen op de grond, wat gevaarlijke situaties kon creëren. Nu moeten die opgehangen worden. Tijdens hun onderhoudswerkzaamheden voeren we ook steekproeven uit om te zien of de contractoren op een veilige, kwaliteitsvolle en milieuvriendelijke manier werken. We schakelen daarvoor onze eigen medewerkers in en staan daardoor veel verder dan vroeger. Toen kon je immers de klacht horen dat zij op een veilige manier moesten werken, terwijl de contractoren konden doen wat ze wilden.”

Communicatie

De verplichtingen op het vlak van externe communicatie zijn ook in de procedures omschreven. Koen Delie, directeur externe zaken: “We streven al jaren een open-huis cultuur na. Zowel op het vlak van publicatie van gegevens rond emissie als van manier van werken. We doen dat onder meer via afvalkranten, spotjes op de regionale televisiezender en bedrijfsbezoeken. Vorig jaar toonden we aan 5.300 bezoekers hoe we werken. De on-line metingen kunnen worden afgelezen op lichtkranten voor en achter onze terreinen en vormen een gedeelte van ons antwoord op de eisen van ISO 14001 rond communicatie met de buurt. Verder hebben we opendeurdagen en dan organiseren we voor de omwonenden een voorbezoek, gekoppeld aan een informeel moment. Ook de lokale mandatarissen zijn dan aanwezig.”

Open communicatie: elke voorbijganger kan zien of Imog geen parameters overschrijdt.

Stein Theys: “Omwonenden kunnen hier ook 24/24 uur met eventuele klachten terecht. En die klachten worden altijd prioritair behandeld. Naar geurklachten toe zijn er de laatste twee jaar belangrijke acties ondernomen, zoals afzuiging van de primaire lucht voor de verbrandingsinstallatie uit de stortbunker. Er zijn daar ook snellopende poorten geplaatst.”
Klachtenbehandeling rond inzameling zit niet in het ISO-systeem. “Dergelijke klachten vergen immers een meer pragmatische oplossing,” verklaart Johan Bonnier. “Als er een zak blijft staan, moet die opgehaald worden. Een procedure volgen zou tijdverlies kunnen betekenen.”
Ook non-conformiteiten zijn een vorm van klacht. Imog mag niet alle afval verbranden en voert dan ook ingangscontrole uit. Stein Theys: “Als wordt vastgesteld dat niet toegelaten afval wordt aangeboden, dan schrijft het systeem voor dat daar een verslag van wordt opgesteld en bezorgd aan de aanvoerder. Uiteraard weigeren we die vracht.”

Motiveren

Betrokkenheid van de medewerkers is een primordiale vereiste om niet alleen de certificaten te halen, maar ook om de achterliggende systemen optimaal te doen werken en verder te verbeteren. Zowel in de sites van Harelbeke als Moen is er een maandelijkse overlegvergadering met open communicatie rond kwaliteit, veiligheid en milieu met de medewerkers. Ook klachten en hun opvolging staan dan op de agenda. Stein Theys: “Tijdens het ISO-traject zijn de medewerkers regelmatig geïnformeerd over de stand van zaken. En Amelior heeft een opleiding verzorgd voor kraanmannen, operatoren en procesingenieurs. Een maand voor de certificatieaudit hebben we voor iedereen nog eens ISO extra toegelicht, met ook aandacht voor specifieke zaken als ons procesmodel en het terugvinden van documenten.”
“Wat zeker ook helpt bij motivatie zijn middelen als affichagecampagnes, de ad valvas berichten en de nieuwsbrief voor het personeel,” vult Koen Delie aan. “Iedereen kan nu trouwens ook verbetervoorstellen indienen. Ons systeem schrijft voor dat die binnen de drie weken worden besproken met de siteverantwoordelijke en de dienst kwaliteit/veiligheid/milieu. Over de actiepunten die daaruit voortkomen wordt met de directie overlegd.”
De interne auditors werden gekozen in functie van hun specialiteit (onderhoud, exploitatie, communicatie enz.) en opgeleid door Amelior. Er werd niemand verplicht de rol van interne auditor te vervullen. Johan Bonnier: “Met alle afvalverbrandingsinstallaties die ISO hebben gehaald hebben we afgesproken dat de interne auditors elkaars installatie gaan auditen. Met uiteraard het voordeel dat we van elkaar zullen kunnen leren.”
Van de eigenlijke certificatieaudit door Vinçotte kon Imog ook nog iets leren. Stein Theys: “We kregen een opmerking rond ‘duidelijk meetbare doelstellingen’. Voor ons is dat inderdaad niet zo evident als voor een productiebedrijf, dat bijvoorbeeld een aantal producten per dag kan vooropstellen. Wij hebben dat wel kunnen omzetten naar verbruik van water, grondstoffen en scheikundige producten per behandelde ton afval.”

Imog

Imog is een afvalverwerkingsintercommunale voor elf gemeenten in Zuid-West-Vlaanderen en verwerkt vooral huishoudelijke afvalstromen. Er zijn twee sites. In Harelbeke staat een BBT (best beschikbare techniek)-huisvuilverbrandingsinstallatie. Daar zijn ook sorteerlijnen voor PMD en voor papier en karton uitgebouwd. Er lopen ook projecten rond recyclage van kunststoffen, afkomstig van bedrijven. Die worden uitgesorteerd en verbaald, om vervolgens bij derden tot herbruikbaar granulaat te worden verwerkt.
In Moen heeft Imog zijn stortplaats.
In 2000 zijn er twee sorteerlijnen uitgebouwd. Eén voor grof/ambachtelijk vuil en een houtopschoningslijn om houtafval klaar te maken voor de spaanplatenindustrie en de energiesector. Daarnaast staat er ook een groencomposteringsinstallatie, een overslagstation voor wit- en bruingoed en een clustering van klein gevaarlijk afval. Het biomassacentrum levert hernieuwbare energiebronnen voor de energiesector. Vanuit Moen wordt ook de werking van zestien containerparken aangestuurd op het vlak van inzameling en bemanning (vijftien containerparkwachters en dertig vrachtwagens). Kleinere activiteiten zijn het ledigen van glas en veegwerken.
Imog telt 200 medewerkers en heeft ervaring met recyclage, maar ook met energie. De afvalverbrandingsinstallatie produceert energie voor 30.000 inwoners van Harelbeke, in Moen staan fotovoltaïsche cellen voor momenteel 75 gezinnen, wat zal uitgebreid worden tot 1500. “De opgebouwde expertise willen we als kenniscentrum delen met de bevolking, de gemeentelijke overheid en de bedrijven,” stelt waarnemend algemeen directeur Johan Bonnier. “We willen een lokale en neutrale infobalie vormen.”

Duurzaam ondernemen

Imog is gegroeid vanuit afvalverwerking en afvalpreventie. “Voor een groot deel is afvalpreventie communicatie en sensibilisering,” stelt Koen Delie, directeur externe zaken. “Dat is ook het geval bij duurzaamheid. Vandaar dat we de opstap naar duurzaamheid hebben gemaakt, onder meer met de aanwerving van een intergemeentelijke duurzaamheidambtenaar. Die zal duurzaamheid verder uitbouwen, onder meer via de ondertekening van het West-Vlaams charter voor duurzaam ondernemen. Aanvullend op de ISO-certificering zullen we naar onze medewerkers toe duurzaamheidprojecten opstarten, waarbij campagnes rond rationeel energieverbruik, Kyoto en mobiliteit als kapstok kunnen dienen.”

Vragen?...

+32 (0) 56 20 36 23
info@amelior.be