Veiligheidsdashboard stuurt veiligheidsbeleid

december 2014

Het veiligheidsdashboard van Clarebout Patatoes geeft niet alleen de algemene veiligheidssituatie van het bedrijf en de pijnpunten weer. Eén muisklik en je ziet ook alle gegevens die met dat pijnpunt te maken hebben.

In 2010 stelde Clarebout Patatoes vast dat het beter kon scoren op het vlak van veiligheid. Er waren te veel arbeidsongevallen, met vallen, zich stoten en brandwonden door de reinigingsmiddelen als meest voorkomende.
In eerste instantie werd een globale analyse gemaakt van de arbeidsongevallen. Daarbij werd gezocht naar de hoofdoorzaak: was het een technisch probleem of niet? Indien niet, lag het dan aan de medewerker of had de organisatie gefaald?

Met de neus op de feiten drukken

Franky Deconinck, manager veiligheid van Clarebout Potatoes: “Uiteindelijk bleek er slechts in 15 procent van de gevallen een technische hoofdoorzaak te zijn. Vandaar dat we ons jaarlijks preventieplan meer zijn gaan richten op vooral het menselijke. We moesten dus het hele bedrijf ervan overtuigen dat veiligheid een belangrijk gegeven is, zowel financieel, naar de overheid toe en natuurlijk maatschappelijk. Gewoon maar zeggen we zijn niet goed bezig is onvoldoende. We hadden een tool nodig die ons zwart op wit duidelijk maakte hoe we presteerden, en die veiligheid uitdrukte in cijfers. Die tool moest duidelijk, transparant en voor iedereen begrijpbaar zijn en toelaten de oorzaken van slechte prestaties te achterhalen. Die tool was het onderwerp van het eindwerk dat ik gemaakt heb ter afsluiting van mijn opleiding Preventieadviseur niveau I bij Amelior.”

Balanced scorecard als inspiratiebron

In een eerste fase zocht Franky Deconinck op het internet naar toepassingen die hem zouden kunnen helpen bij het ontwikkelen van wat uiteindelijk het ‘veiligheidsdashboard’ zou worden. Vrij snel kwam hij bij de balanced scorecard terecht. “Want daar wordt een cijfer toegekend dat afhankelijk is van verschillende factoren. En dat paste bij het doel: een algemene veiligheidsindex voor de organisatie berekenen die afhankelijk is van de resultaten van diverse speerpunten. Die speerpunten zijn de operationele afdelingen en de resultaten van die afdelingen zijn dan weer afhankelijk van de resultaten van verschillende prestatie-indicatoren. Een van de indicatoren is natuurlijk arbeidsongevallen: hoeveel zijn er en hoe ernstig zijn ze. Een tweede indicator is de technische veiligheid: zijn er nog knelpunten en waar zitten ze? Een derde reeds uitgewerkte prestatie-indicator zijn de medische onderzoeken. Worden die al dan niet correct opgevolgd?”

Onderhoudsvriendelijke tool

Vanaf januari 2015 komt er nog een indicator bij op het veiligheidsboard: het gedrag op de werkvloer. Met daarin elementen als het dragen van de persoonlijke beschermingsmiddelen, het vrijhouden van de nooduitgangen enz.
Het veiligheidsdashboard biedt veel meer dan een algemene blik op de situatie. Franky Deconinck.“Als ik een afdeling in het rood zie staan en slecht scoren op het vlak van arbeidongevallen, vind ik met één muisklik de details terug. Er kan dan met de afdelingsverantwoordelijke worden overlegd, er kan gekeken worden naar actieplannen enz.”

Het hele systeem is opgebouwd in Excel en kan makkelijk worden uitgebreid. De onderliggende data zijn dan weer afkomstig van een Access-toepassing, waarin bijvoorbeeld een arbeidsongeval wordt opgenomen. De preventiedienst kan zelf het systeem aanpassen en onderhouden, zonder de IT-specialisten te belasten.

Veiligheidsopleiding op maat tijdens medisch onderzoek

Voor de nieuwe indicator ‘gedrag op de werkvloer’ zullen specifieke observatierondgangen in het bedrijf nodig zijn. Maar voor een stuk zitten de bevindingen daarvan al in de prestatie-indicator ‘medisch onderzoek’. Klassiek is dat een kwestie voor arbeidsgeneesheer en verpleegster. Franky Deconinck: “In 75 procent van de gevallen blijkt de mens aan de basis te liggen van een arbeidsongeval. Het was dan ook hoognodig de medewerkers ervan bewust te maken dat ze onnodige risico’s namen. Eerst dachten we hen in een lokaal samen te zetten en een opleiding te geven over veiligheid op hun werkpost. Maar we werken 24/24 en 7/7, dus konden we moeilijk de operatoren van hun machines halen. En groepsopleiding heeft nog een nadeel: bij die categorie op te leiden mensen verslapt de aandacht zeer snel, ze zijn dat niet gewoon. En er is nog een bijkomend nadeel: je moet de opleiding vrij globaal houden. Daarom hebben we in 2010 besloten dat mijn collega of ikzelf op het medisch onderzoek aanwezig zouden zijn, gewapend met het persoonlijk dossier van de betrokkene. In functie van zijn activiteiten hebben we zijn veiligheidskaart opgesteld, met daarin ook zijn ongevalstatistieken. Op maat van de persoon die tegenover ons zit kunnen we ons verhaal aanpassen. Als we hem al een paar keer gezien hebben kunnen we in gesprek treden, vragen wat hij gevaarlijk vindt bijvoorbeeld. Sedert dit jaar gaan we tijdens het gesprek ook in op de mogelijks verregaande gevolgen van een ongeval voor hemzelf en zijn gezin. Natuurlijk is die individuele opleiding zeer arbeidsintensief, maar het loont.”
Het opkrikken van het veiligheidsniveau omschrijft Frank Deconick als een langzaam proces, dat nog bemoeilijkt wordt door de snelle groei en de voortdurende instroom van nieuwe arbeidskrachten. Niettemin nemen frequentie- en ernstgraad van de arbeidsongevallen sedert 2010 jaar na jaar af. “Over vier jaar zijn die beide met ca. 30 procent verminderd.”

Sterk exportgericht

In 1988 startte Clarebout Potatoes met een eigen productie-eenheid voor het verwerken van aardappelen en lanceerde het zijn eigen assortiment aan voorgebakken en diepgevroren aardappelproducten zoals frieten en aardappelvlokken. Dankzij de ligging van het bedrijf in het hart van één van de belangrijkste teeltregio's voor aardappelen in Europa, kan het beschikken over een verse grondstof van hoge kwaliteit.
Momenteel heeft Clarebout Potatoes twee grote productiesites in Nieuwkerke (twee productielijnen) en Waasten (vier productielijnen), twee dorpen nabij de Franse grens. Verder is er een logistieke vestiging in Komen en een aardappelopslag in Diksmuide. Het bedrijf telt 800 medewerkers (voltijds equivalenten). Tussen de 90 en 95 procent van de productie wordt geëxporteerd. Niet alleen naar Europa, maar ook overzee naar andere continenten.

Verrijkende ervaringsuitwisseling

Franky Deconinck startte zijn loopbaan bij Clarebout Potatoes in 2002. Het bedrijf telde toen nog maar 110 werknemers, waardoor een opleiding preventieadviseur niveau II voldoende was. Het overschrijden van de kaap van de 500 werknemers betekende dat een niveau I-opleiding nodig was om de IDPBW (Interne Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk) te blijven leiden. Het bedrijf heeft nu twee preventieadviseurs niveau I, die een onderlinge taakverdeling hebben uitgewerkt.
Over de opleiding van Amelior is Franky Deconinck zeer positief. “Er is niet alleen de technische bagage die je meekrijgt en de hulp van de docenten bij het oplossen van je eigen specifieke vragen, er is ook de netwerking. De ervaringsuitwisseling tijdens de pauzes is bijvoorbeeld heel verrijkend. Ronduit fantastisch zelfs.”