Nieuwe ISO 45001: de eindstreep is in zicht

februari 2016

ISO 45001, de vervanger van OHSAS 18001, bevat eisen voor een managementsysteem waarmee een organisatie haar risico’s op het vlak van welzijn op het werk (Occupational Health & Safety) kan beheersen en haar prestaties kan verbeteren. De nieuwe norm biedt meer vrijheid in de manier waarop het welzijnsmanagementsysteem moet worden gedocumenteerd. De focus wordt ook verbreed, met meer aandacht voor alle stakeholders die bij de organisatie betrokken zijn.

ISO/DIS 45001:2016 recent gepubliceerd

De nieuwe norm zit nu in de zogenaamde DIS-fase (Draft International Standard Draft) Van 12 februari 2016 tot en met 12 mei 2016 kunnen kunnen ISO-leden commentaar op de ontwerptekst indienen en hun stem uitbrengen. Het normontwerp is dan ook beschikbaar voor andere marktpartijen ter inzage en/of commentaar.

Het feit dat deze versie een DIS-versie is, betekent dat het moeilijker wordt om grote wijzigingen in de tekst aan te brengen. We kunnen dan ook nu al de norm toelichten.

 

ISO/DIS 45001:2016 is een ruimer document dan OHSAS 18001:2007.

Waar OHSAS 18001 in hoofdstuk 4 de managementsysteemeisen omschreef in een 10-tal pagina’s, gebeurt dit in de ISO 45001 in de hoofdstukken 4 t/m 10 en zal dit in de definitieve norm vermoedelijk heel wat meer pagina’s omvatten. Bijkomend is er een appendix A met 20 pagina’s bijkomende richtlijnen voor het gebruik van de norm (voorheen was dit voor OHSAS een afzonderlijk document, de OHSAS 18002).

Ruimere duiding van diverse termen.

De ISO/DIS bevat 37 definities! Onder meer volgende nieuwe definities zijn toegevoegd: ‘worker’, belanghebbende partij, participatie, overleg, aannemer, eis, top management, doeltreffendheid, risico én OH&S risico, competentie, gedocumenteerde informatie, uitbesteden, indicatoren … Heel wat termen werden toegevoegd ten gevolge de ruimere betrokkenheid van de ILO (International Labour Organisation) bij de ontwikkeling van deze nieuwe norm. Tevens geeft dit al meteen aan dat er diverse extra verwachtingen zijn waaraan het OH&S managementsysteem dient te voldoen.

Belangrijkste wijzigingen in een notendop

1. Een andere opbouw van de hoofdstukken in de norm. De opbouw wordt trouwens dezelfde voor alle managementsysteemnormen: de zogenaamde High Level Structuur. Dit betekent dat alle managementsysteemnormen dezelfde hoofdstukopbouw hebben en voor een groot deel dezelfde tekst. Voor elk onderwerp (welzijn op het werk, milieu etc.) wordt de basistekst aangevuld. Grofweg bestaat de uiteindelijke norm voor circa de helft uit de HLS-tekst en voor de helft uit specifieke aanvullingen. (In het artikel “Het nieuwe ISO-managementsysteemmodel” informeerden we u al over de gemeenschappelijke structuur (‘High Level Structure’) en de identieke basiseisen en -terminologie voor de managementsysteemnormen. Die vormen het hart van het plug-in-model waarop onderwerp- en sectorspecifieke aanvullingen kunnen worden gegeven).

2. Identificeren van ontwikkelingen in de (interne en externe) omgeving van de organisatie die mogelijk van invloed kunnen zijn op het behalen van de doelstellingen van het OH&S- managementsysteem.

o Voorbeelden van zo’n zgn. belangrijke externe punten: culturele, sociale, politieke, wettelijke en financiële omstandigheden zoals de beschikbaarheid van voldoende gekwalificeerde medewerkers of de globalisering en verhoogde mobiliteit van werkkrachten, waarbij een instroom van anderstaligen het noodzakelijk maakt om de specifieke hiermee gepaard gaande risico’s te beoordelen en te beheersen

o De organisatorische structuren (relatie headquaters – lokaal management): de heersende (veiligheids)bedrijfs)cultuur of de evolutie naar meer in- of outsourcen van specifieke activiteiten zijn enkele voorbeelden van belangrijke interne punten.

Er moet m.a.w. een doorlopend proces zijn waarbij men deze belangrijke interne en externe elementen identicifeert en de gerelateerde risico’s en kansen voor de organisatie en de doelstellingen van het OH&S-managementsysteem beoordeelt en in rekening brengt.

3. De organisatie moet niet enkel inzicht verwerven in de behoeften en verwachtingen van de medewerkers maar van alle relevante belanghebbenden. Denken we hierbij aan overheden, sociale partners, hoofdzetel, verzekeraars, eigenaars, aandeelhouders, klanten, partners-OH&S-dienstverleners, …

4. Leiderschap door sterkere betrokkenheid en toerekenbaarheid van het topmanagement. De eisen van het OH&S-managementsysteem moeten in de businessstrategie van de organisatie ingebed te worden. Ze moeten mede mogelijk maken dat het managementsysteem de beoogde resulta(a)t(en) bereikt.

5. Een geïntegreerd OH&S-beleid! De OH&S managementsysteemprocessen en -eisen moeten in de bedrijfsprocessen te worden geïntegreerd.

6. Uiteraard omvat de norm eisen als:

o continu verbeteren van de arbeidsomstandigheden en het systeem

o het voorkomen van letsel en ziekte

o het engagement tot naleven van de wettelijke en andere eisen

Maar daarnaast moet het beleid eveneens een engagement tot risicobeheersing bevatten, rekening houdende met de preventiehiërarchie. Tevens moet men het participeren van de medewerkers aangeven in de beleidsverklaring.

7. Eisen gesteld aan participatie van medewerkers en belanghebbenden, alsook het overleg, is verder uitgebreid en verduidelijkt. De norm stelt specifiek dat hindernissen en barrières voor participatie moeten worden geïdentificeerd en weggenomen of geminimaliseerd.

8. Risico’s en kansen voortvloeiend uit

o de context (zie punt 2 boven)

o de OH&S risicobeoordeling

o de wettelijke en andere eisen

moet de organisatie in kaart brengen en beheersen, zodat zij de doelstellingen van het OH&S-systeem kan bereiken. Ongewenste effecten moet men voorkomen of verminderen en continu verbeterd is een plicht.

9. De norm vraagt meer duiding inzake “management of change” en welke soorten verandering de organisatie moet beheersen.

10. Bij het identificeren van gevaren moet men onder meer ook nadenken over sociale factoren zoals werkorganisatie, werktijden, werklast, leiderschap en cultuur.

11. Doelstellingen en de planning ervan is verder gespecificeerd. DE ISO 45001 vraagt prestatie-indicatoren te gebruiken om de realisatie van doelstellingen beter te kunnen volgen.

12. Net als in andere herwerkte normen (ISO 9001, ISO 14001, …) is er niet langer sprake van documenten en registraties, maar worden alle documenten gezamenlijk omschreven als te beheersen: “gedocumenteerde informatie”.

13. Nieuw is dat de organisatie uitbestede processen met impact op het OH&S MS-managementsysteem moet beheersen en de mate van beheersing vaststellen. Voor een goed begrip, het gaat hier niet om aannemers maar om effectief uitbestede processen zoals het transport van (gevaarlijke) goederen. Een externe organisatie bevindt zich buiten het toepassingsgebied van het management systeem, hoewel het uitbestede proces binnen de scope valt. Let wel: het goed beheer van aannemers die op de site werken komen uitvoeren is vanzelfsprekend nog steeds een normvereiste.

14. De wijze waarop de organisatie de naleving van wet- en regelgeving moet beoordelen is uitgebreider beschreven. De frequentie van de controles op naleving moet worden vastgelegd en de onderneming zal moeten aantonen dat de compliance-status gekend en begrepen is doorheen de organisatie. Een expliciete uitspraak doen over de compliance-status is een verplichting.

In vervolgartikels en via infosessies houden we u op de hoogte over de verdere ontwikkelingen.

Thierry UYTTENHOVE is ingenieur elektromechanica en heeft een licentie in de veiligheidskunde niveau 1, milieucoördinator A en risk management. Hij heeft een jarenlange ervaring achter de rug als preventieadviseur, milieu­- en kwaliteitscoördinator in zowel bouw-, metaal- als chemiesector. Als senior consultant begeleidt hij ruim 14 jaar organisaties bij het ontwikkelen van een geïntegreerd HSE-beleid. Met passie coacht, begeleidt en traint hij in o.m. Behaviour Based Safety, OHSAS 18001/ISO 45001, integratie en auditing van management systemen. Als getraind lead auditor is hij tevens interne auditor OHSAS 18001/ISO 45001 – ISO14001. Hij deelt zijn rijke ervaring graag met u.


Lees hier andere blogberichten van deze auteur...

Contacteer de auteur...