AS 9100: hoge risico’s, strenge eisen

april 2011

Al sedert 1997 bestaat er een variant van de ISO 9001-vereisten voor bedrijven uit de sector van lucht- en ruimtevaart of defensie. We hebben het hier zowel over productiebedrijven als over bedrijven die actief zijn in het onderhoud van de betreffende producten, subsystemen of onderdelen.

Wat begon als de norm AS 9000 op basis van ISO 9001:1994 is vandaag uitgegroeid tot een familie van normen, aangepast aan het specifieke subsegment van de lucht- en ruimtevaartindustrie waarin een bedrijf actief is. De voornaamste documenten binnen deze familie zijn:

  • AS 9100 - Quality Management Systems – Requirements for Aviation, Space and Defence Organizations
  • AS 9110 - Requirements for Maintenance Organizations (onderhoud)
  • AS 9120 - Requirements for Stockists and Distributors (opslag en distributie)

Specifieke risico’s …

AS 9100 is uitgeschreven volgens een format dat we al kennen uit de automotive wereld: de tekst van ISO 9001 wordt overgenomen en in een ander lettertype aangevuld met bijkomende eisen voor klanten uit defensie en lucht- en ruimtevaart. Deze bijkomende eisen zijn afgeleid uit de specifieke risico’s die we in deze sectoren terugvinden:

  • Producten en onderdelen worden in kleine reeksen gemaakt, in de ruimtevaart gaat het soms over unieke exemplaren (denk maar aan satellieten en vlucht-specifiek ontworpen wetenschappelijke instrumenten aan boord)
  • Producten en onderdelen die fouten vertonen tijdens hun gebruiksfase geven meestal aanleiding tot kritieke of minstens zeer dure situaties (een onverwachte noodlanding van een vliegtuig om technische redenen, het repareren via de Space Shuttle van foutieve optiek in de beginperiode van de Hubble-telescoop)
  • Inspectie ter plaatse in geval van problemen in operationele ‘airborne’-systemen is niet evident
  • On-line en vanop afstand aanpassen van hardware en software is ten dele mogelijk, op voorwaarde dat de exacte configuratie van het eindproduct gekend is (welke versie van welke onderdelen bevindt zich ‘aan boord’ van een product of systeem)
  • Complexe systemen worden meestal door een team van contractors en subcontractors gebouwd, met verhoogd risico op misverstanden (het ‘Hubble’ probleem was het gevolg van een ‘mix up’ van centimeters en inches)
  • De systemen en hun onderdelen bevatten potentieel zeer gevoelige apparatuur, die bovendien op bepaalde ogenblikken aan extreme omstandigheden wordt blootgesteld (krachten, trillingen, temperaturen, straling)
  • Extreme omstandigheden vertalen zich naar snellere slijtage, waardoor reparatie en onderhoud belangrijke activiteiten zijn en waarbij terug even strenge controle-eisen horen als bij productie en assemblage

… specifieke eisen

Bovenvermelde risico’s vertalen zich naar onder andere de volgende specifieke aandachtsgebieden en uitdagingen binnen de AS 9100-context:

  • Rigoureuze reviews tijdens de ontwerpfase van een systeem of product - Aandacht voor het ontwerpen en uitvoeren van testen op diverse niveaus en tijdstippen van de implementatie (productie)
  • Uitgebreide identificatie en naspeurbaarheid van producten en onderdelen in alle fasen van productie, distributie en onderhoud
  • Aandacht voor de strenge eisen wat betreft betrouwbaarheid, veiligheid en onderhoudbaarheid van de producten
  • Duidelijke en ‘strenge’ procedures naar onderaannemers toe
  • Documenteren en verantwoorden van beslissingen
  • Strikt opvolgen van non-conformiteiten bij productie, test en onderhoud
  • Up-to-date houden van technische documentatie

Bedrijven die denken aan AS 9100-certificatie vertrekken best vanuit een goed werkend ISO 9001 systeem. Het implementeren van de bijkomende eisen kan in de praktijk best meevallen in geval het bedrijf al een tijd levert aan klanten uit de lucht- en ruimtevaart en defensie, die er zelf contractueel opgelegde strenge eisen op nahouden. Wie bijvoorbeeld reeds aan ESA levert (European Space Agency) zal niet veel verrassingen vinden bij een eerste lezing van AS 9100. Ook bedrijven die reeds vanuit ISO 9004 hun kwaliteitssysteem scherper stellen zullen hier binnen een AS 91xx context de vruchten van plukken.

Ivo DEMEULENAERE is senior consultant in het domein van kwaliteit bij Amelior. In die hoedanigheid begeleidt hij de bedrijven bij de implementatie van kwaliteitssystemen en kwaliteitsverbeteringsprojecten. Na zijn opleiding als licentiaat in de natuurwetenschappen was hij voornamelijk actief als projectleider in diverse grote bedrijven.  Na een aanvullende studie Master of Science in Information Management specialiseerde hij zich in het coachen van kwaliteitsmedewerkers in grotere, voornamelijk dienstverlenende bedrijven. Hij begeleidt diverse bedrijven bij het uitbouwen van een kwaliteitssyteem en heeft expertise op de gebieden informatica, bedrijfsorganisatie, veiligheid, voedingsindustrie, projectbeheer en de integratie van zorgsystemen (kwaliteit, veiligheid, milieu).


Lees hier andere blogberichten van deze auteur...

Contacteer de auteur...

Vragen?...

+32 (0) 56 20 36 23
info@amelior.be