Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) is maatwerk

augustus 2010

Bij MVO streeft een organisatie ernaar om haar ecologische en maatschappelijke voetafdruk zo klein mogelijk te houden. Hierbij is het zoeken naar evenwicht tussen ecologische (planet), sociale (people) en economische (profit) aspecten een grote uitdaging.

Elke activiteit van een organisatie, of het nu gaat om het maken van producten of het leveren van diensten, heeft een effect op haar omgeving. Dit effect kan zowel positief als negatief zijn. Een organisatie die maatschappelijk verantwoord onderneemt, zal bij het uitoefenen van haar activiteiten rekening moeten houden met haar omgeving en de normen die haar omgeving bepaalt, zoals wensen van omwonenden, verwachtingen van medewerkers, wensen van de klanten, het voldoen aan wet- en regelgeving, culturele factoren… De organisatie zal maatschappelijke overwegingen en milieu integreren in haar beleid en bedrijfsvoering en maatschappelijke verantwoordelijkheid zal deel uitmaken van de activiteiten van de organisatie.
Naast het aspect van verantwoordelijkheid zal de organisatie ook verantwoording moeten afleggen aan haar omgeving over haar activiteiten en genomen beslissingen. Dit kan via duurzaamheidsverslaggeving (al dan niet volgens de richtlijnen van het Global Reporting Initiave of GRI) maar ook via labels, nieuwsbrieven, werkgroepen, forums, websites… Maatschappelijke dialoog is een belangrijk onderdeel van MVO voor het verkrijgen van een “license to operate” op langere termijn.

ISO 26000

ISO 26000 is een niet-certificeerbare richtlijn die organisaties helpt bij het implementeren van MVO. De richtlijn doet aanbevelingen en omschrijft mogelijke activiteiten die de organisatie kan ondernemen. Ze houdt geen verplichtingen in en bevat ook geen checklist van wat organisaties wel en niet mogen doen.
De opzet van de richtlijn is dat elke organisatie een eigen invulling kan geven aan MVO. ISO 26000 beschrijft 7 kernonderwerpen die vrij algemeen blijven en als dusdanig voor elke organisatie in meer of mindere mate relevant zijn. De kernonderwerpen worden verder uitgediept in 36 MVO-issues die in de richtlijn uitgebreid worden omschreven. Deze lijst is niet limitatief en houdt rekening met de meeste economische, sociale en ecologische effecten waar een organisatie mee te maken kan hebben.
De organisatie zal bepalen welke onderwerpen zij prioritair zal behandelen om zo te komen tot haar eigen MVO-profiel. De grootte van haar voetafdruk en de invloed die de organisatie hierop heeft, zullen mee bepalend zijn bij de prioriteitenkeuze. Belangrijk is te benadrukken dat ISO 26000 niet de bedoeling heeft om andere managementsytemen zoals ISO 9001, ISO 14001, OHSAS 18001 en Investors in People te vervangen, maar juist een kader wil bieden om deze verder te ondersteunen. Organisaties die reeds een managementsysteem geïmplementeerd hebben kunnen zich bij hun keuze van kernonderwerpen meer richten op thema's die voordien op de achtergrond zijn gebleven. In andere organisaties kan het implementeren van een managementsysteem een eerste aanzet zijn naar MVO.

Een eerder verschenen artikel over de richtlijn ISO26000 vindt u hier.

De zeven kernonderwerpen

1. Behoorlijk bestuur

Het is de verantwoordelijkheid en de bevoegdheid van de directie om de doelstellingen van de organisatie te realiseren. Ze zal haar besluitvormingsprocessen zodanig inrichten dat haar activiteiten uitgevoerd worden volgens de MVO-principes van ISO 26000. Belangrijke elementen van behoorlijk bestuur zijn het voldoen aan wet- en regelgeving, het bevorderen van ethisch gedrag, correcte communicatie met de stakeholders en het vergroten van de transparantie.

2. Mensenrechten

Dit zijn de basisrechten die gelden voor elke mens. We onderscheiden de burgerlijke en politieke rechten zoals het recht op vrije meningsuiting, godsdienstvrijheid en recht op veiligheid. Daarnaast zijn er de economische, sociale en culturele rechten, waaronder het recht op eigen hulpbronnen en grondstoffen, recht op voedsel, recht op gezondheid en onderwijs. In dit kernonderwerp gaat er ook aandacht naar de fundamentele principes en rechten op het werk zoals verbod op kinderarbeid en dwangarbeid.

3. Arbeidsomstandigheden

De organisatie is verantwoordelijk voor de veiligheid en het welzijn van haar eigen werknemers en van deze die in haar opdracht activiteiten uitvoeren, zoals de onderaannemers. Hier denken we aan het psychisch, fysiek en sociaal welzijn en het voorkomen van schade aan de gezondheid van werknemers bij het uitvoeren van hun werk. Het opleiden van medewerkers zal resulteren in een beter functioneren omdat ze zich persoonlijk kunnen ontwikkelen en hun competenties kunnen verbeteren. Verder omvat dit kernonderwerp het verbeteren van de levensstandaard door het aanbieden van werk, sociale dialoog en het voorzien in sociale zekerheid en aanvaardbare arbeidsomstandigheden met betrekking tot loon, werktijden en rustdagen.

4. Milieu

Klimaatverandering, vervuiling van lucht, bodem en water, de uitputting van natuurlijke hulpbronnen, het uitsterven van diersoorten en het uit evenwicht brengen van ecosystemen zijn enkele onderwerpen die hier behandeld worden. De implementatie van een ISO 14001-milieumanagementsysteem kan bijdragen tot het verbeteren van de milieuprestaties en het reduceren van de ecologische voetafdruk van de organisatie.

5. Eerlijk zaken doen

In dit kernonderwerp gaat het over het ethisch omgaan met andere organisaties en externe partijen zoals de overheid, leveranciers, onderaannemers, concurrenten… Andere onderwerpen zijn het vermijden van corruptie en omkoping, het bevorderen van eerlijke concurrentie en het correct omgaan met politieke aangelegenheden.

6. Consumentenaangelegenheden

De organisatie zal veilige producten op de markt brengen en de consument informeren over het gebruik van het product, de onderhoudsvoorschriften en de verwijdering ervan. Hierbij zal de organisatie verder gaan dan de wet- en regelgeving. Ook zal de organisatie duurzame consumptie stimuleren, service en ondersteuning verlenen aan haar klanten, de mogelijkheid bieden om producten te retourneren, procedures opstellen voor het behandelen van klachten, de privacy van de consument beschermen en geen gebruik maken van misleidende informatie.

7. Maatschappelijke betrokkenheid en ontwikkeling

De organisatie draagt een maatschappelijke verantwoordelijkheid ten opzichte van haar omgeving. Ze zal een bijdrage leveren aan de sociale en economische ontwikkeling van de lokale gemeenschap door het aanbieden van onderwijs en cultuur, het creëren van werkgelegenheid, het ontwikkelen van vaardigheden en het toegankelijk maken van informatie en technologie. De organisatie zal ook investeren in infrastructuur en andere projecten die gericht zijn op het verbeteren van de levensomstandigheden van de gemeenschap en een bijdrage leveren aan gezondheidsprogramma's en -projecten.

Implementeren van MVO

Het implementeren van MVO lijkt voor vele organisaties nog een grote stap. Toch zal geen enkele organisatie van nul moeten beginnen omdat ze op één of andere manier reeds invulling geeft aan MVO. Een organisatie die wil weten in welke fase van MVO-implementatie ze zich momenteel bevindt, kan een nulmeting laten uitvoeren. Op basis daarvan zal een concreet actieplan worden uitgewerkt, zodat duidelijk wordt welke inspanningen de organisatie zal moeten doen om te komen tot MVO.
Een organisatie die MVO wenst te implementeren zal eerst moeten bepalen wat dit voor de organisatie kan betekenen en welke doelstellingen ze hiermee wenst te bereiken. Ze zal de kansen en bedreigingen van MVO inventariseren en nagaan hoe dit alles in relatie staat tot haar belangrijkste activiteiten. Hierbij dient uiteraard rekening gehouden te worden met de visie en strategie van de organisatie en de verwachtingen van de stakeholders en de omgeving.
Het in de praktijk brengen van MVO begint bij de directie. Zij bepaalt de richting van de organisatie en moet het draagvlak creëren voor de medewerkers binnen de organisatie. Integratie van MVO heeft meer kans op succes wanneer de medewerkers betrokken worden in het proces en een eigen inbreng kunnen realiseren. Het opleiden van medewerkers is hierbij essentieel, zowel op het vlak van kennis over MVO als over de achtergrond van de prioritaire kernonderwerpen. Alleen medewerkers die beschikken over de nodige kennis en vaardigheden kunnen MVO integreren in hun dagelijkse activiteiten.

Dit artikel werd geschreven in opdracht van Amelior.


Lees hier andere artikels van deze auteur...

Contacteer de auteur...