IMOG : het voordeel van praktijkgerichte opleidingen

mei 2004

Tal van veiligheidsinitiatieven die bij het afvalverwerkingsbedrijf Imog worden genomen werden opgepikt tijdens de langlopende opleiding ‘Veiligheid niveau I' van Amelior.

Patrick Verhelst combineert bij afvalverwerker Imog (zie kader) de functies van preventieadviseur, milieucoördinator en ISO-systeemcoördinator. Voor de functie van preventieadviseur volgde hij bij Amelior de langlopende opleiding ‘Veiligheid niveau I'. “Op een bepaald ogenblik kon ik verantwoordelijke exploitatie worden van onze site te Moen. Maar tegelijkertijd stond de toenmalige preventieadviseur op het punt te vertrekken en kon ik ook voor die functie kiezen. Wat ik dus ook heb gedaan, ook al had ik op dat ogenblik geen noemenswaardige achtergrond op het vlak van veiligheid,” verduidelijkt Patrick Verhelst.

Na die eerste keuze kwam er een tweede: waar volg ik de nodige opleiding?

Patrick Verhelst: “Natuurlijk heeft de locatie een rol gespeeld. Cursus volgen in Kortrijk was voor mij veel makkelijker dan telkens naar Gent of Antwerpen te rijden. Maar de belangrijkste motivatie was toch de praktijkgerichtheid van de Amelioropleiding. Ik heb trouwens, tegelijkertijd, ook de opleiding milieucoördinator gevolgd. En de combinatie van beide was behoorlijk zwaar.”

Die praktijkgerichtheid is voor een groot deel te danken aan de keuze van de docenten. Het waren zelf preventieadviseurs, die met beide voeten in de realiteit stonden. Terwijl andere opleidingsinstituten vaker beroep doen op mensen die zelf niet die functie echt uitoefenen en hierdoor de zaken ‘theoretischer' gaan aanbrengen.

“Daardoor kregen we bruikbare voorbeelden van een globaal preventieplan, van opvolgingslijsten van controle van arbeidsmiddelen, van hoe je de wettelijke keuringslijsten kunt implementeren enz., aldus Patrick Verhelst.”

Integratie van veiligheid in ISO-systemen

Een van de belangrijkste boodschappen die hij tijdens de opleiding meekreeg was de noodzaak van de opbouw van een veiligheidscultuur via een meer gestructureerde veiligheidsaanpak. Er werden bij Imog wel heel wat inspanningen geleverd, maar een echte structuur ontbrak.

Patrick Verhelst: “Ik had het geluk dat men hier net het ERP-pakket Axapta had ingevoerd. Dat biedt het voordeel dat je er enorm veel zaken kunt aan koppelen. Ik heb dan de toestemming gekregen om veel elementen van veiligheid, milieu en ISO in het systeem te integreren. Bijvoorbeeld de bestelbonprocedure (met de zogenaamde 3 groene lichten). Wettelijk gezien dient diegene die de bestelling plaatst, en indien veiligheid daarbij een rol speelt, eerst advies te vragen aan de preventieadviseur, vervolgens moet de opgemaakte bestelbon door de preventieadviseur geviseerd worden. Een derde groen licht is dan het opmaken van het indienststellingsverslag door de preventieadviseur. Die hele cyclus zit nu in het systeem van bestellen via Axapta bij Imog ingebakken.”

Momenteel is Imog bezig met de implementatie van een geïntegreerd kwaliteits- en milieuzorgsysteem (ISO 9001 en ISO 14001), gedeeltelijk onder begeleiding van Amelior. Zonder daarom te spreken van een echt veiligheidssysteem à la OHSAS, wil men daarin toch ook zoveel mogelijk veiligheidselementen integreren. Op die manier zijn de veiligheidsprocedures meteen ook geborgd. Verbeteringsvoorstellen op vlak van veiligheid worden nu bijvoorbeeld via een ISO-systematiek behandeld. Ook dat is een idee dat tijdens de opleiding werd opgepikt. “Doordat men op de werkvloer ziet dat die voorstellen daadwerkelijk worden opgevolgd groeit geleidelijk ook het veiligheidsbewustzijn,” stelt Patrick Verhelst. “En dat gebeurt in alle lagen van de organisatie. Vroeger spraken de mensen van de werkvloer altijd mij aan over een veiligheidsprobleem. Nu richten ze zich ook meer en meer naar rechtstreeks verantwoordelijken, omdat ze weten dat ook die mensen veiligheidsbewust genoeg geworden zijn om actie te ondernemen.”

Betrokkenheid van de werkvloer

Patrick Verhelst is ook vol lof over de tijdens de opleiding aangeleerde Pageris-methodiek voor risico-analyse. ‘op taakniveau'. Het is een methodiek die makkelijk op de werkvloer kan worden uitgevoerd. “Daar hoort de analyse ook te gebeuren, door de mensen die de toestand en de handelingen het best kennen. Ook al durven sommigen in het bijzijn van hun chefs niet altijd openlijk voor problemen uitkomen. Ik ben het dan ook niet eens met wat door sommigen die nog denken volgens het patroon van vóór de invoering van de Welzijnswetgeving in 1996 wordt gezegd. Deze durven namelijk nog steeds beweren dat de analyse door de preventieadviseur moet gebeuren. Ik vind dat ik daarin alleen een begeleidende rol mag en moet spelen.”

De afvalverwerkingssector is tamelijk ongevalgevoelig. In en uit vrachtwagens, heftrucks, wielladers, kranen en containers springen kan makkelijk kleine letsels als verzwikte voeten veroorzaken. Vandaar dat de laatste jaren ondermeer op dat vlak in opleiding is geïnvesteerd. Ook voor het bedienen van en rijden met de toestellen is nu een specifieke veiligheidsopleiding voorzien, daar waar het binnen Imog men vroeger vaak volstond met de instructies van de leverancier. Die opleidingen zullen nu meer en meer worden gegeven door interne docenten, dus ‘ervaringsdeskundigen' die bij Imog zelf werken. Ook dat idee van interne docenten is tijdens de Amelioropleiding aangereikt geworden en helpt het veiligheidsbewustzijn bevorderen. Door die initiatieven is bij Imog een dalende trend in het aantal ongevallen merkbaar en zit de frequentie onder het sectorgemiddelde.

 

Patrick Verhelst: “Ik vind het een gezonde zaak dat er tussen operationeel verantwoordelijken en de preventieadviseur een zeker spanningsveld bestaat.”


Eén van de ideeën die Patrick Verhelst tijdens de opleiding oppikte was de ontwikkeling van een onthaalbrochure met sterke nadruk op aspecten als veiligheid en kwaliteit.

IMOG

Imog is een intercommunale afvalbehandelingsmaatschappij met twee sites, die gekoppeld zijn aan een uitgebreid netwerk voor selectieve inzameling met 16 containerparken naast de huis-aan-huis ophaling. In Harelbeke staat een verbrandingsoven met energierecuperatie, rookgaswassing en dioxineverwijdering en een sorteerinstallatie voor PMD, papier en karton. De vestiging in Moen omvat een composteringsinstallatie voor groenafval, een stortplaats categorie II, een installatie voor afvalverkleining en een sorteerinstallatie voor grof vuil en houtafval.

In vast dienstverband werken er een 145 mensen, waar afhankelijk van het seizoen nog een vijftiental uitzendkrachten bijkomen. Het overgrote deel van de activiteiten gebeurt uiteraard voor de gemeenten, maar door de sterk evoluerende activiteiten binnen de afvalsector moet er ook meer en meer samengewerkt worden met privé-afvalbedrijven zoals Van Gansenwinkel, SITA enz..