Meer VCA dan ISO

april 2003

Een echte certificatenjacht is in de bouwsector niet aan de gang. Maar de meer dan duizend VCA-certificaten bewijzen wel dat er de laatste jaren veel aandacht aan veiligheid is besteed. Ook het beantwoorden aan de steeds strengere normen op het vlak van milieu vormt nu een aandachtspunt, hoewel de belangstelling voor ISO 14001 uiterst miniem is.

De Vlaamse Confederatie Bouw (VCB) begon een tiental jaar geleden met de sensibilisatie van de sector voor kwaliteitszorg. Daarmee werd ingespeeld op een trend die in andere sectoren al langer duidelijk was. Meer concreet organiseerde de VCB toen opleidingsprogramma's in IKZ via het Europese Bison-pilootproject (zie ook artikel In The Field n.v.d.r.). De opleidingen waren vooral bedoeld om de deelnemende bedrijven vertrouwd te maken met kwaliteitszorg, waarbij het aan de bedrijven werd overgelaten om al dan niet verder naar ISO-certificatie door te stoten.

Marc Dillen, directeur-generaal VCB: “Een aantal bedijven hebben via dat pilootproject een ISO 9000-certificaat gehaald, wat niet zo evident was. Want er heerste toch enige weerstand tegen. Men vond ISO iets voor de industrie, niet voor de bouw.”

Vanuit het pilootproject werden de volgende jaren weer nieuwe opleidingsprogramma's opgestart, ondersteund door specifieke op de bouw afgestemde handboeken en een mix van groepsbegeleiding en individuele begeleiding door onafhankelijke consultants. Bij dit initiatief van de VCB was Amelior trouwens een van de opleidingsverstrekkers en adviseurs die van bij de start bij het project waren betrokken.

ISO 9000 niet uitgegroeid tot eis

In een tweede stap werden ook dergelijke programma's opgezet op het vlak van veiligheid, meer bepaald voor het toewerken naar VCA-certificatie. Dat certificaat werd meer en meer geëist door de petrochemische industrie als voorwaarde om in hun bedrijven werken te mogen uitvoeren. “Het is trouwens in de petrochemie, meer bepaald bij voortrekker Esso, dat we met een kleine groep aannemers eerst ons licht zijn gaan opsteken vooraleer onze VCA-begeleidingsprojecten op te starten,” aldus Marc Dillen.

In totaal werden door de VCB op die manier en tot op heden een vierhonderd bedrijven naar een ISO- en/of VCA-certificaat begeleid. Maar nu lijkt het einde van die projecten in zicht. Zeker voor ISO, waarvoor geen nieuwe groepen meer worden opgestart.

In totaal beschikken nu een duizend bouwondernemingen over een VCA-certificaat. Deze Veiligheids Checklist Aannemers evolueerde in 2000 overigens naar een veiligheids-, gezondheids- en milieuchecklist. Dat VCA populairder is dan ISO ligt natuurlijk aan het feit dat het in tegenstelling tot ISO ook vlugger haalbaar is voor kleine bedrijven, maar vooral dat het door meer en meer opdrachtgevers wordt gevraagd. Bovendien vergt een ISO 9000 hoe dan ook heel wat administratief werk, of men het kwaliteitssysteem nu op papier of elektronisch uitwerkt.

“Ik had verwacht dat ISO 9000 meer en meer zou worden gevraagd, ook door de overheid. Maar tot mijn verwondering is dat niet gebeurd,” stelt Marc Dillen. “De administratie van het Vlaamse Gewest heeft wel de bedoeling gehad om elementen van kwaliteitszorg op te leggen aan inschrijvende bedrijven. Maar momenteel is het windstil op dat front. Van overheidswege is er ook sprake geweest van het opleggen van projectkwaliteitsplannen in plaats van ISO 9000-certificaten.Voor een paar grote werken is dat inderdaad gebeurd, maar de trend heeft zich blijkbaar niet doorgezet. Ondermeer omwille van de te formalistische aanpak en omwille van het feit dat de rol van de controlerende ambtenaar dan in vraag kan worden gesteld. Maar misschien was de tijd nog niet rijp en komt de overheid binnen afzienbare tijd terug met kwaliteitseisen.”

Inspelen op milieuwetgeving

Op het vlak van veiligheid en milieu zijn die eisen er wel, zowel vanuit de overheid als vanuit de privé-opdrachtgevers. Marc Dillen: “Bovendien is er de koppeling met de veiligheidscoördinatie. Vandaar dat we, los van VCA, een eigen product hebben ontwikkeld om de veiligheidscoördinatie en de risicoanalyses beter gestructureerd te laten verlopen, met name het softwarepakket VCB² (VeiligheidsCoördinatie Bouw). Daarmee willen we ondermeer bereiken dat iedereen die betrokken is bij het veiligheidsgebeuren dezelfde taal spreekt. Dat daardoor bijvoorbeeld de veiligheidscoördinator van het ontwerp en de veiligheidscoördinator van de uitvoering vlot met elkaar kunnen communiceren en gegevens uitwisselen.”

De confederatie pikt ook in op initiatieven zoals van Ovam, die de beroepsfederaties aanspoorde hun leden te sensibiliseren voor het vermijden van afvalstoffen. De VCB speelde daarop in door het uitbrengen van handleidingen rond afvalpreventie voor diverse subsectoren als algemene aanneming, schrijnwerkerij, schildersbedrijven, marmerbewerking, wegenbouw, natuursteenverwerking …

Nu richt de VCB haar aandacht op milieuzorg bij grondwerken. Volgend jaar wordt immers een wet van kracht die stipuleert dat men vanaf 250 kubieke meter over een rapport moet beschikken waaruit blijkt dat men voldoet aan de normen van het bodemsaneringsdecreet. Men zal dus selectief moeten gaan uitgraven, wat in de wereld van het grondverzet een echte revolutie betekent. Want op basis van een rapport van een erkende bodemsaneringsdeskundige zal de aannemer een grondverzetplan moeten opmaken en toezicht uitvoeren op de correcte uitvoering ervan.

Ook dit zal van de betrokken bedrijven weer bijkomend administratief werk vragen. Weeral eens een formuliertje om in te vullen. “De papierlast in de sector is erg groot,” stelt Marc Dillen. “Het ideale zou natuurlijk zijn dat men over een elektronisch en geïntegreerd zorgsysteem beschikt, van waaruit alle nodige documenten kunnen worden afgeleid. We staan nog niet zo ver, maar we moeten naar zo'n proactief systeem toewerken om ons te wapenen tegen de papieren draken die op ons afkomen.”


Marc Dillen: “Bedrijven die een ISO-certificaat enkel hebben gehaald
als uithangbord, zullen het na verloop van tijd weer verliezen.”