VCA** voor Bosch Rexroth

juni 2005

Dat men de klanten nu een VCA-veiligheidscertificaat kan voorleggen is mooi meegenomen. Maar bij Bosch Rexroth vindt men het vooral belangrijk dat tijdens het streven naar de VCA in het bedrijf een echte veiligheidscultuur is ontstaan.

Rexroth is een deel van de industriële afdeling van de Bosch-groep . Het bedrijf  profileert zich als ‘The drive and control company'. Bosch Rexroth is dan ook toonaangevend in de wereld van de aandrijf- en besturingstechnologie, zowel voor hydraulische , mechanische, elektrische of pneumatische aandrijvingen en besturingen. Men ontwerpt, produceert en installeert ofwel volledige systemen, ofwel componenten. Op de referentielijst prijken dan ook namen en realisaties als Sidmar, Cockerill-Sambre ,Corus Aluminium, BASF, bruggen en sluizen, enz.  Bosch Rexroth heeft ook een service-afdeling, die bij pannes op de site van de klant intervenieert. “Daardoor kan de klant zijn volledig project bij één bedrijf laten maken,” aldus adjunct-preventieadviseur en VCA-coördinator Peter Van Kerckhove. Wereldwijd telt Bosch Rexroth een 80 vestigingen. De productie-eenheden vindt men vooral in Duitsland. In de Belgische vestiging (Anderlecht ) worden er hydraulische groepen gemonteerd, en er is ook een verkoops- en een service-afdeling.

Meer en meer gevraagd

De medewerkers van Bosch Rexroth opereren vaak in risicovolle omgevingen. Vandaar de beslissing van het management om een optimaal gestructureerd veiligheidsbeleid te voeren, gesteund op  VCA (Veiligheid-gezondheid-milieuChecklistAannemers). “Bovendien wordt het VCA certificaat indien niet geëist, dan toch meer en meer gevraagd door de klanten. Zo was ik onlangs in een leisteengroeve van de groep Carmeuse, en het eerste wat ze vroegen was of we een VCA hadden,” zegt René Vaneycken, hoofd van de preventiedienst.

De VCA is in de eerste plaats bedoeld om opdrachtgevers de garantie te bieden dat aannemers bij hen op een veilige manier werken komen uitvoeren. Maar het is ook een uitstekend instrument om de interne veiligheid van die ‘aannemer' te verbeteren.

Peter Van Kerckhove: “Als je de structuren en procedures van VCA opzet voor de werf, waarom zou je ze dan niet meteen intern toepassen als ze daarvoor geschikt zijn? Bijvoorbeeld op het vlak van persoonlijke beschermingsmiddelen, een apart VCA-hoofdstuk.VCA gaat trouwens zeer diep. Ook HR bijvoorbeeld wordt erbij betrokken. Want als iemand aangeworven wordt geeft HR die persoon al informatie rond veiligheid. Daar bestaat een VCA-procedure voor.”

Dat Bosch Rexroth VCA breed heeft geïmplementeerd bewijst het feit dat ook de verkopers erbij betrokken waren. “Want het gebeurt toch meer dan eens dat de klant vraagt een installatie te gaan bekijken, waardoor ook hij veiligheidsrisico's loopt. Zaken uit de VCA als checklists en persoonlijke beschermingsmiddelen hebben we dus ook op hen toegepast.”

Input van Amelior

De beslissing om voor VCA te gaan werd genomen in 2003. Voor de begeleiding werd een beroep gedaan op Amelior, met name op consultant/manager Thierry Uyttenhove. Die zorgde ondermeer voor informatie, bedrijfsinterne opleiding van het management en een concreet stappenplan. Peter Van Kerckhove, die overigens vol lof is over de kwaliteit van de begeleiding: “Per hoofdstuk kregen we ook telkens advies over hoe we de zaken het best zouden aanpakken. Het schrijven van de procedures en de implementatie hebben we uiteraard zelf gedaan.”

Dat werk is wel niet te onderschatten. Een van de belangrijkste formulieren is de werf-checklist. Daar werden vijf versies van gemaakt vooraleer het definitieve formulier klaar was. Peter Van Kerckhove: “Telkenmale een versie klaar was zijn we ermee naar de werkvloer gegaan, hebben het daar uitgetest  en aan de hand van de opmerkingen een volgende versie uitgewerkt. Zeker voor werkingsformulieren is die terugkoppeling belangrijk. Voor procedures ligt dat anders, hoewel we ook daarvoor soms de werkvloer hebben geraadpleegd.”

Informatiecultuur in plaats van verbodscultuur

Met echte weerstand tegen het invoeren van de VCA heeft Bosch Rexroth niet te maken gekregen. “Als je van bijna nul start kun je enige argwaan verwachten, maar de mensen hebben meegewerkt van in het begin. We hebben dan ook veel werk gemaakt van communicatie en informatie. Als we vroegen om bij het slijpen de bril op te zetten, dan vertelden we daarbij ook waarom, welke risico's het niet-dragen van de veiligheidsbril inhield,” licht Peter Van Kerckhove toe.

Een van de eerste procedures die dan ook werd ingevoerd was de toolboxmeeting, de vergaderingen op de werkvloer over de arbeidsomstandigheden, over verbeteringen enz. “Want wij zagen dat als de rode draad doorheen het hele VCA-gebeuren. Daar kun je niet alleen informatie geven, de mensen leren er een bepaalde manier van werken, zoals het invullen van een formulier, het geven van opmerkingen enz. Zo raken ze met het systeem vertrouwd.” 

De toolboxmeetings zijn ondertussen sterk ingeburgerd. Ze worden meer dan de gevraagde één keer per maand gehouden, in feite telkenmale iemand een probleem heeft. “Het voordeel van de meetings is dat problemen op papier komen te staan, dat wij als preventiedienst ervan op de hoogte zijn en dat er daadwerkelijk iets aan kan gedaan worden. Dat het probleem dus niet blijft sluimeren omdat het niet op het juiste niveau geraakt.”

De VCA-procedures en -formulieren staan ook op het intranet van het bedrijf. Iedereen kan ze zo raadplegen.

Signalen van het management

Het is uiteraard aan het management om de mensen aan te sporen de procedures en de manier van werken van VCA te volgen. Het is belangrijk dat zij het goede voorbeeld  geven, en dat hebben ze duidelijk begrepen. Peter Van Kerckhove: “Zo moet er op elke managementvergadering een veiligheidspunt op de agenda staan. De bespreking ervan komt in het verslag terecht. Op die meetings worden ook de verslagen van de comités veiligheid en gezondheid doorgenomen en besproken. Ze weten wat er reilt en zeilt en kunnen de adviezen van de preventiedienst dan ook optimaal inschatten. Ze kunnen ook bijsturen als het nodig is. Kortom, ze kunnen en moeten laten zien dat het hen menens is, anders verwatert de veiligheidscultuur snel.”

“Thierry Uyttenhove heeft het management trouwens duidelijk op die verantwoordelijkheid gewezen,” vult René Vaneycken aan.


René Vaneycken (rechts) en Peter Van Kerckhove, fier op de VCA**. “Je moet de veiligheidsfilosofie van VCA doortrekken van de montage in het atelier tot de installatie op de werf.”

Nieuwe versie

Het VCA**certificaat werd begin dit jaar toegekend door AIB-Vinçotte. Overigens met lof van de auditors, vooral voor de werf-checklist. Statistieken over een dalend aantal ongevallen zijn er dus nog niet. “Maar we merken aan het gedrag van onze mensen dat er een echt veiligheidsbewustzijn ontstaan is,” getuigt René Vaneycken.

Die indruk hadden ook de VCA-auditoren van de certificatie-instelling AIB-Vinçotte in de loop der jaren gekregen: de  VCA- systematiek leidt daadwerkelijk tot veiliger werken. Om die indruk te staven heeft men eind augustus 2003 onderzoek gedaan bij 131 Belgische bedrijven waarvan men de certificaten beheert.

Uit het onderzoek blijkt duidelijk dat bedrijven die in de VCA-systematiek stappen werkelijk veiliger werken. Men ziet een duidelijk een verbetering van de FrekwentieGraad. De Fg. van een bedrijf verbetert na de eerste 3 jaar gemiddeld met 33 %. De Fg. van een bedrijf verbetert na 6 jaren gemiddeld met 53 %.

Bosch Rexroth is gecertificeerd conform de nieuwe versie VCA 2004/04. Die  is beter gestructureerd. Daarenboven werkt men per vraag met minimumeisen zodat de eenduidigheid en dus betrouwbaarheid hoger liggen. Voor de kleine bedrijven en voor bedrijven die vooral veel kleinere projecten uitvoeren, zijn de eisen voor het houden van toolboxmeetings en overleg inzake veiligheid, gezondheid en milieu tussen directie en personeel beter hanteerbaar geworden.
De checklist bevat nu 12 hoofdstukken en kent mustvragen en aanvullende vragen.  Elke vraag is onderverdeeld in de doelstelling van de vraag, de minimumeisen om te voldoen aan de vraag en de documenten die voorgelegd moeten worden. Een vraag kan enkel positief worden beoordeeld, indien aan alle minimumeisen, behorende bij die vraag, is voldaan.

Verdere informatie over de nieuwe versie van de VCA kunt u vinden op de website van de SSVV: www.ssvv.nl  en op de Belgische website van vzw BeSaCC-VCA: www.besacc-vca.be