ISO 20607, een nieuwe norm voor het schrijven van machinehandleidingen

februari 2018

ISO 20607, een nieuwe norm voor het schrijven van machinehandleidingen

Een nieuwe norm voor machinehandleidingen en –gebruiksaanwijzingen is in de maak. Op 18 januari 2018 werd de Draft International Standard (DIS) van de ISO 20607 gepubliceerd, de voorlaatste stap in de ontwikke­ling ervan. Welke nieuwigheden mogen we verwachten?

ISO 20607 bepaalt waarmee fabrikanten rekening moeten houden wanneer ze de veiligheidsrelevante onderdelen van een handleiding/gebruiksaanwijzing bij een machine uitwerken. In de visie van ISO maakt een handleiding deel uit van de strategie die de risico’s verbonden aan het gebruik van een machine moet beperken. Die algemene strategie staat beschreven in ISO 12100:2010, hoofdstuk 6 en bevat al enkele richtlijnen over het schrijven van gebruiksaanwijzingen.

 De nieuwe internationale norm

  •  biedt verdere specificaties voor de algemene vereisten voor ‘informatie voor gebruik’.
  • gaat dieper in op de veiligheidsgerelateerde inhoud, de bijbehorende structuur en presentatie van de gebruiksaanwijzing.

Definitie voor kwetsbare gebruiker

Naast een standaarddefinitie voor de begrippen ‘handleiding/gebruiksaanwijzing’ en ‘risico­reducerende maatregel’ formuleert ISO 20607 het begrip ‘kwetsbare gebruiker’.

 Een kwetsbare gebruiker is een gebruiker die omwille van leeftijd, laaggeletterdheid, fysieke of mentale beperkingen moeilijk toegang krijgt tot productveiligheidsinformatie.

Waaraan denken als je een gebruiksaanwijzing schrijft?

Wat staat er in een handleiding?

Een handleiding is bedoeld om een gebruiker uit te leggen wat hij wel en niet met een machine mag doen.

Idealiter vind je in een instructiehandboek informatie over:

  •  het bedoelde gebruik
  • (de onderdelen van) de machine zelf
  • de relevante fasen van de levenscyclus van de machine, zoals gebruik, interactie, onderhoud, herstelling,…
  • de gevaren en bijhorende risicobeperkende maatregelen die genomen zijn
  • de restrisico's die verbonden zijn aan het werken met of aan deze machine en de bijkomende veiligheidsmaatregelen die de gebruiker eventueel zelf nog moet nemen
  • de signalen en waarschuwingsapparaten die bij de machine worden geleverd
  • IT-beveiligingskwetsbaarheden

 

Wie is de doelgroep?

 Stelt een fabrikant een handleiding samen, dan volgt hij bij voorkeur hetzelfde proces – lees, denk, gebruik – dat een gebruiker doorloopt wanneer hij een nieuwe handleiding te zien krijgt. Ook zijn doelgroep (installateur, operator, onderhoudstechnieker, de personen die de machine gaan ontmantelen e.d.) houdt hij best voor ogen. Bij de samenstelling van de handleiding zal hij rekening moeten houden met de specifieke behoeften en kennis van die doelgroep. De in de handleiding gebruikte woordenschat en grafische symbolen moeten in elk geval begrijpelijk zijn voor de doelgroep.

 

Welke vorm?

 Een gebruiksaanwijzing kan bestaan uit één enkel document of uit meerdere afzonderlijke documenten. Wanneer het gaat om instructies bedoeld voor verschillende doelgroepen of wanneer één document te groot of te complex, is opdelen sowieso noodzakelijk. Dat is eveneens zo indien er meerdere uitgebreidere hoofdstukken nodig zijn om de instructies voor de verschillende levensfasen van de machine te beschrijven.

En verder moet een handleiding

  • zodanig gepresenteerd worden dat de lezer kan bepalen of ze volledig is. Dat kan bijvoorbeeld via een inhoudsopgave en paginanummering.
  • zo gestructureerd worden dat de lezer de informatie snel kan terugvinden, bijvoorbeeld door secties, hoofdstukken, sub-clausules, rubrieken, cijfers, markeringen en kleuren te gebruiken. Waarschuwingen, gevaar- en veiligheidssymbolen moeten onderscheiden kunnen worden van de rest van de handleiding.

Punt 5 van de toekomstige norm gaat dieper in op de inhoud en de structuur van een handleiding. Hierbij staat ook een voorbeeld van een standaardopbouw van een handleiding.

 

Welke stijl?

En om de norm volledig te maken wordt er in punt 6 aandacht besteed aan het taalgebruik en de schrijfstijl van handleidingen en dit opnieuw in functie van de doelgroep.

En hoe gaat het nu verder met de norm?

Wellicht nog dit voorjaar wordt de nieuwe norm goedgekeurd, waarna ze naar alle waarschijnlijkheid zal opgenomen worden in de lijst van geharmoniseerde normen gekoppeld aan de machinerichtlijn. ISO 20607 zal parallel bestaan naast de interna­tionale norm IEC 82079-1, de opvolger van de EN 62079 uit 2001.

 In Vlaanderen gebruiken ondernemingen vaak de Nederlandse norm NEN5509. Die geeft een minimum aan richtlijnen (in het Nederlands) rond de informatieve inhoud, de structuur, de formulering en de presentatie van handleidingen. Zodra de nieuwe norm ISO 20607 in het Nederlands vertaald zal zijn, zal de ISO-norm ook voor deze ondernemingen de referentie moeten worden.

Amelior houdt je op de hoogte!

 In de knoei met je machinehandleidingen? Weet dan dat we bij Amelior geregeld opleidingen organiseren over hoe je het best tewerk gaat bij de samenstelling ervan. In de nieuwe workshop hierover pikken we ook in op de eisen uit de nieuwe ISO-norm.

Franky DE WITTE is ingenieur bouwkunde en heeft een licentie in veiligheidstechnieken niveau I. Franky is tevens milieucoördinator niveau B en Quality Systems Manager. Hij heeft een ruime ervaring als trainer in diverse sectoren (bouw, hout, nutsbedrijven, openbare instellingen, papierindustrie,...) en ook als consultant inzake veiligheid kan hij bogen op een brede ervaring in de praktijk.


Lees hier andere artikels van deze auteur...

Contacteer de auteur...