Leiderschap door veiligheid? Veiligheid door leiderschap? (deel 2)

december 2013

Om succesvol te zijn moet een onderneming ingecalculeerde risico's nemen. Preventie is de doeltreffendste aanpak om deze risico's te beperken. Het biedt een organisatie de mogelijkheid om onzekerheden te vermijden. Door de risico's te beoordelen en passende preventieve maatregelen te nemen, kunnen organisaties hun productiviteit en daarmee ook hun winstmarges verbeteren.(1)

In een vorig artikel schetsten we kort enkele van de management-bouwstenen

  • Hoe ondersteunt veiligheid de visie en strategie van de organisatie?
  • Structuur
  • Mensen en Competenties 
  • Cultuur

Sterk, zichtbaar leiderschap en betrokken managers op alle niveaus zijn cruciaal in het bereiken van een hoger ambitieniveau op het vlak van de preventie- en veiligheidscultuur. Het gedrag van de leidinggevende vormt een onderdeel van die cultuur.
Ook het zorgzaam uittekenen van leertrajecten voor het verder ontwikkelen van specifieke rollen, taken en verantwoordelijkheden werd in het eerste artikel besproken.

Effectief leiding geven

Leiderschap is een voorwaarde voor duurzaam succes. Laten we even verder focussen op dat leiderschap.
De belangrijkste taak van leiders is het beïnvloeden van anderen, om plannen (het gedrag, eigen of van een groep) te realiseren. Even terzijde: de leider is vaak iemand met een leidinggevende positie binnen een groep, maar dit is geen vereiste.
Om effectief leiding te geven moet men de stijl van leidinggeven afstemmen op de medewerker, m.a.w. het juist inschatten van het maturiteitsniveau van de medewerker.
Er zijn verschillende modellen daarvoor ontwikkeld en er zijn talrijke zelfevaluatie-instrumenten op de markt beschikbaar. Een van de bekendste modellen voor leidinggeven is het situationeel leiderschap van Hersey en Blanchard. We verwijzen in deze context graag naar de opleiding ‘Situationeel leidinggeven' die Amelior periodiek organiseert.

Hoe inzichten vertalen naar ambities inzake veilig gedrag ?

We geven u hieronder twee voorbeelden van die vertaling.

  • Feedback geven op gedrag
    Dat we het gedrag van medewerkers niet kunnen veranderen, is inmiddels begrepen. We kunnen het gedrag enkel beïnvloeden. Het is het individu zelf dat zijn gedrag blijvend wijzigt. De medewerker moet zelf overtuigd zijn van het belang van zijn bijdrage aan veiligheid. Dit betekent dat de leider door zijn gedrag (o.m. wijze van feedback geven) een positieve betekenis (dit wordt zo ervaren) moet geven aan het gewenste gedrag. Dit inzicht, samen met het inzicht om de stijl van leidinggeven af te stemmen, vinden we bijvoorbeeld terug tijdens een “ROB”. In eerdere artikels en getuigenissen hadden we het over dergelijke Regelmatige OBservaties (ROBs dus, zoals we deze bij Amelior sinds 2005 noemen en in organisaties helpen introduceren). Hierbij worden collega's door collega's geobserveerd en wordt aansluitend een gesprek gevoerd en constructieve feedback gegeven. De wijze van feedback (door onder meer af te stemmen op de geobserveerde) bepaalt de waarde van de feedback. Vanzelfsprekend zal een leider ook zelf waarde geven aan het gewenste gedrag door het voorbeeld te geven.
  • Samenstelling van de werkgroep
    U plant een verbeterproject en bent overtuigd van het zorgzaam betrekken van medewerkers. Meer nog, u geeft het project graag in handen van een werkgroepje. Direct komt de vraag: wie zal deel uitmaken van de werkgroep? Leiderschap betekent dat u weet hoe en wie blijvend te engageren voor de werkgroep.

Leiderschap en engagement

Tot slot willen we even stilstaan bij het belang van het demonstreren van uw engagement als leider in woord én daad.
Ook in de recente evolutie (ontwerpen) van standaarden voor managementsystemen krijgt leiderschap en engagement explicieter aandacht (zie o.m. § 5.1 in de ISO CD ISO 9001 en ISO CD 14001 en de recente ontwikkeling van de nieuwe standaard ISO 45001(2) OH&S Management Systems – Requirements)
Een leider demonstreert leiderschap in veiligheid en welzijn op het werk:

  • niet enkel zelf, hij ondersteunt ook andere relevante managementrollen bij het demonstreren van hun leiderschap zoals vereist binnen hun verantwoordelijkheidsgebied;
  • hij roept veiligheid en welzijn op het werk als kernwaarde van de organisatie uit en communiceert dit naar de medewerkers;
  • hij heeft een juist beeld van het risicoprofiel van de organisatie;
  • door het voorbeeldgedrag, het laten zien van integer leiderschap, bijvoorbeeld door zich altijd aan alle veiligheids- en gezondheidsvoorschriften te houden;
  • door een actieve bijdrage tot en participatie in het continu verbeteren;
  • door middelen te voorzien maar ook door deze te ondersteunen;
  • door ervoor te zorgen dat senior management/de leden van de raad van bestuur specifieke en performante rapportage bekomen over de resultaten van gezondheids- en veiligheidsbeleid.

Is het nu leiderschap door veiligheid of veiligheid door leiderschap?

Laten we even stilstaan bij een gelijkaardige uitspraak: “if you can manage safety, you can manage”. Deze beroemde uitspraak geeft aan dat een hoger veiligheidsniveau niet het enige voordeel is van het goed managen van veiligheid en welzijn op het werk. De onderliggende gedachte is dat goed veiligheidsmanagement betekent dat u moet in staat zijn te beïnvloeden hoe medewerkers over veiligheid denken. Wanneer u de wijze waarop mensen over veiligheid denken kan beïnvloeden (o.m. door goed leiderschap), dan bent u in staat om dit op andere terreinen ook toe te passen.
U beheerst het vak om onderlinge relaties op het werk (tussen managers en medewerkers, medewerkers onderling) te verbeteren, de productiviteit te verbeteren en innovatie te verhogen. Laat ons niet vergeten, in principe is niemand tegen veiligheid… of hoe veiligheid bijdraagt tot leiderschap en zo tot duurzame excellentie. Succes!

Hulp nodig bij verbetertrajecten?

Amelior heeft reeds verscheidene organisaties mogen begeleiden bij het verbeteren op weg naar sustainable excellence (in safety).

Op deze website vindt u verschillende getuigenissen.

(1) Quote 2012 Christa Sedlatschek, directeur EU-OSHA, Europees Agentschap voor veiligheid en gezondheid op het werk

(2) Ontwikkeling van de nieuwe standaard ISO 45001. In de schoot van ISO/PC 283 is eind oktober 2013 gestart met het ontwerp van de nieuwe standaard ISO 45001 op basis van de OHSAS 18001. Het traject loopt over 3 jaar. ISO 45001 wordt de ISO-standaard voor ‘Occupational Health & Safety Managementsystemen – eisen' en is eveneens opgezet volgens de “High Level Structuur” (zie ook artikel juni ‘13 ‘Het nieuwe ISO-managementsysteemmodel'). Amelior zetelt in de klankbordgroep van de revisie van OHSAS 18001. We houden de vinger aan de pols en berichten u in de toekomst verder over deze ontwikkelingen.

Thierry UYTTENHOVE is ingenieur elektromechanica en heeft een licentie in de veiligheidskunde niveau 1, milieucoördinator A en risk management. Hij heeft een jarenlange ervaring achter de rug als preventieadviseur, milieu­- en kwaliteitscoördinator in zowel bouw-, metaal- als chemiesector. Als senior consultant begeleidt hij ruim 14 jaar organisaties bij het ontwikkelen van een geïntegreerd HSE-beleid. Met passie coacht, begeleidt en traint hij in o.m. Behaviour Based Safety, OHSAS 18001/ISO 45001, integratie en auditing van management systemen. Als getraind lead auditor is hij tevens interne auditor OHSAS 18001/ISO 45001 – ISO14001. Hij deelt zijn rijke ervaring graag met u.


Lees hier andere artikels van deze auteur...

Contacteer de auteur...