Quadrant brengt veiligheid dichter bij de medewerkers

maart 2007

Het kunststofverwerkend bedrijf Quadrant uit Tielt organiseerde voor zijn onderhouds- en engineeringsmedewerkers een praktijkgerichte opleiding om hen meer voeling te geven met de machinerichtlijn en de veiligheidswetgeving. Omdat veilig werken uiteindelijk gedragen en gestimuleerd wordt door de leidinggevenden, kregen ook zij een specifieke vorming. Het bedrijf ging voor beide trajecten in zee met Amelior.

"Ons machinepark is voortdurend in evolutie", vertelt Luc Pattyn, milieucoördinator en preventieadviseur bij Quadrant. Het bedrijf produceert halffabrikaten uit kunststof, zoals platen, staven en buizen, voornamelijk voor de machinebouwindustrie. "Nieuwe extrusiemachines en productielijnen komen erbij, andere worden aangepast of gemoderniseerd. Het zijn de medewerkers van onze engineerings- en technische dienst die deze taak voor hun rekening nemen." Bij het ontwerpen, bouwen of samenbouwen van een machine moeten enerzijds alle wettelijke vereisten worden gerespecteerd, anderzijds moet zo'n machine op het praktische vlak ook perfect aan de verwachtingen van de interne klanten - productiemedewerkers bijvoorbeeld - voldoen. "Met de technische veiligheidsopleiding wilden we de ontwerpers praktische tools en concrete regels in handen geven om hun ontwerpopdracht te vergemakkelijken."
Bij Quadrant is aandacht voor veiligheid opgenomen in de beleidsverklaring. "We hebben een zeer lage ongevallenstatistiek - vorig jaar hadden we in onze vestiging in Tielt, waar 200 mensen werken, slechts één ongeval met werkverlet - maar ook die schaarse gevallen willen we vermijden." Omdat veiligheid niet alleen een technische materie, maar vooral ook een attitude is, heeft Quadrant het opleidingsprogramma vervolledigd met een luik voor de leidinggevenden.

Machinerichtlijn

In het technische luik van de opleiding, drie keer een halve dag in totaal, stond de machinerichtlijn centraal. De machinerichtlijn zorgt ervoor dat machines overal in Europa aan minimale veiligheidsvereisten voldoen. Ook als je, zoals dat bij Quadrant regelmatig gebeurt, een machine gedeeltelijk ontmantelt en ze bijvoorbeeld van een nieuwe sturing voorziet, of als je een machine assembleert op basis van deels zelfontwikkelde én deels aangekochte machineonderdelen, is de machinerichtlijn van kracht. "De tekst van de richtlijn is niet meteen eenvoudige lectuur", zegt Marc Arickx, technical manager." Bepaalde aandachtspunten wilden we opnieuw expliciet onder de aandacht van de medewerkers brengen. Op sommige punten is de richtlijn abstract en laat ze veel interpretatiemogelijkheden toe. We wilden een betere vertaalslag naar onze eigen werkomgeving, een vernauwing tot concrete voorschriften waarmee de ontwerpers direct en ondubbelzinnig aan de slag zouden kunnen."

Herkenbaar

Quadrant riep hiervoor de hulp in van Amelior. Consultant Franky De Witte leidde het opleidingsproject in goede banen. "We kregen veel praktische tips en een frisse, maar toch neutrale kijk op onze activiteit. De voorbereiding was heel intens. We hebben verschillende keren over het concept van de opleidingen vergaderd. We wilden onze medewerkers immers geen theoretische, maar een interactieve en erg praktijkgerichte cursus voorschotelen, met veel herkenbare voorbeelden. Zo werd recent een nieuwe trap gebouwd aan een machineplatform waarbij één leiding in de weg lag, wat mogelijk een risico kon inhouden. In de nabije toekomst moet aan een van de machines een machine-afscherming komen. Die voorbeelden wilden we ook concreet in de cursus behandeld zien: hoe ga je volgens de regels van de kunst tewerk? Welke veiligheids- en gezondheidseisen stelt de machinerichtlijn concreet? Hoe stel je hiervoor een goed technisch constructiedossier op? Hoe zorgen we ervoor dat ook ergonomische voorschriften aan bod komen? Hoe komen we tegemoet aan de wensen van alle doelgroepen in de organisatie met betrekking tot het ontwerp? Hoe vinden we een balans tussen optimale bescherming en gebruiksgemak? Door dergelijke vragen in te lassen, vertrekkend van concrete voorbeelden uit de eigen werkpraktijk, geef je je medewerkers een betere ondersteuning en zorg je ervoor dat het geleerde geen dode letter blijft. Dat is met veel theoretische cursussen helaas wel het geval. Dankzij zijn brede ervaring kon Franky De Witte ons allerlei praktische tools ter beschikking stellen, bijvoorbeeld een checklist voor het bepalen van de mechanische risico's van een machine of een praktische manier om de risicoanalyse uit te voeren. Voor veel praktische ontwerpersproblemen bestaan concrete regels die het werk vergemakkelijken en discussie overbodig maken: de hoogte van een tafel, de hoogte voor het plaatsen van een elektrische kast, de maximale temperaturen die gelden voor bepaalde machine-onderdelen: die waarden liggen vast. De betreffende normen brachten we opnieuw onder de aandacht."
De initiatiefnemers hadden van tevoren goed over het concept gecommuniceerd met hun medewerkers. "Het moest duidelijk zijn dat we met de evaluatie van concrete dossiers geen persoonlijke tekortkomingen wilden blootleggen", beklemtoont Marc Arickx, die duidelijk tevreden is met de teweeggebrachte veranderingen. "De ontwerpers zijn gensensibiliseerd en hebben nu de reflex om de normen vooraf te consulteren. Vroeger gebeurde het dat een ontwerp al bijna klaar was vooraleer er feedback werd gevraagd aan de betrokken interne afdelingen zoals productie en veiligheid. Nu doen we die consultatierondes vooraf."

Gedragsverandering verankeren

Naast de technische opleiding gaf Quadrant een veiligheidsopleiding aan een groep van dertig leidinggevenden: de managers, de middenmanagers en de ploegchefs of celleiders. "Onze directie wilde de verantwoordelijkheid voor veiligheid zo laag mogelijk in de organisatie leggen. Terwijl onze operators, elektriciens en heftruckchauffeurs regelmatig veiligheidsopleidingen krijgen, gebeurt dat bij leidinggevenden niet of veel minder. Toch spelen zij in het veiligheidsbeleid een erg belangrijke rol: zij moeten de aandacht voor veiligheid gaande houden en hun medewerkers aanmoedigen om het (veiligheids)prestatieniveau te verhogen. Door zelf het goede voorbeeld te geven, zorgt de hiërarchische lijn er uiteindelijk voor dat de vereiste gedragsverandering zich in de manier van werken verankert."
Tijdens de opleiding was er, naast een aantal meer technische onderwerpen zoals het opstellen van risicoanalyses, volop aandacht voor de relationele en communicatieve aspecten. "Een vermanend vingertje opsteken helpt niet als je je mensen wil wijzen op veilig werken. Wanneer een leidinggevende een ongewenste situatie opmerkt, komt het erop aan via 'open vragen' de vinger op de wonde te leggen. Open vragen ('hoe ben je precies tewerk gegaan?') komen niet beschuldigend over, terwijl de betrokkene meestal meteen perfect weet waar de schoen knelt en zichzelf kan corrigeren. Je medewerkers op een positieve en respectvolle manier benaderen is een van de fundamenten voor effectief toezicht op veilig werken", stelt Luc Pattyn.
De opleiding voor de leidinggevenden is achter de rug. Het is de bedoeling dat elke deelnemer nu een risicoanalyse en één job safety analyse voor een concrete situatie in zijn of haar werkomgeving opstelt. Verder kreeg iedereen tijdens de opleiding de opdracht om persoonlijke doelstellingen te formuleren. "Binnen het half jaar zorgen we voor evaluatie: is het gelukt om je persoonlijke aandachtspunten in praktijk te brengen? Hoe ben je tewerk gegaan? De inhoudelijke krachtlijnen van de opleiding zullen we voor de dertig betrokkenen bij die gelegenheid ook nog eens herhalen."