Veiligheidsbeleid kan Lean ondersteunen

januari 2009

Via zijn beleid kan de preventieadviseur helpen de doelstellingen van Lean manufacturing te halen. Zo biedt hij duidelijk meerwaarde voor de onderneming.

De huidige preventieadviseur is onder invloed van de basisprincipes achter de Wet Welzijn en de ontwikkelingen binnen organisaties kunnen evolueren van de controlerende ‘veiligheidschef' naar een totaal andere functie-inhoud. De combinatie van deze bedrijfsexterne en –interne factoren heeft ervoor gezorgd dat van de hedendaagse preventieadviseur verwacht wordt dat hij gebruik maakt van verschillende managementtools en op de hoogte moet blijven van de evolutie van verschillende inzichten hieromtrent, en dit om ze proactief te kunnen implementeren in de werking van de Interne Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk. Maximale integratie in de organisatie is noodzakelijk om de aanvaardbaarheid, het nut en de meerwaarde van de rol van de preventieadviseur bij de besluitvorming begrijpelijk te maken voor alle betrokkenen. Het bestaansrecht van Welzijn op het Werk moet verdiend worden, en niet uitsluitend afgedwongen via het externe element wetgeving.
De toetssteen voor elke activiteit binnen de Interne Dienst voor Bescherming op het Werk is het begrip ‘meerwaarde'. Streven naar ‘wereldklasse' is ook een taak van de preventieadviseur, waardoor hij mee het bestaansrecht van de eigen onderneming verzekert. Vandaar dat het meewerken aan het beheersen van de acht groepen van verliezen volgens de principes van Lean manufacturing eveneens een opdracht is van de preventieadviseur. Lean manufacturing is een managementfilosofie die erop gericht is om verspillingen (Muda), zaken die geen toegevoegde waarde leveren, te elimineren. Hierdoor gaat de productiekwaliteit omhoog en gaan de productiekosten omlaag, wat leidt tot een verbetering van het bedrijfsresultaat. Hieronder toetsen we de door Lean vooropgestelde acht groepen van verliezen aan principes beschreven binnen het kader van Welzijn op het Werk.

Stock

Binnen het logistieke gebeuren zijn er in elke organisatie een aantal risico's te identificeren. Het stockeren van goederen houdt steeds een aantal risico's in. Risico's verbonden aan opslag van producten met gevaarlijke eigenschappen zoals toxische en licht ontvlambare producten, slecht gestapelde goederen, beschadigingen van verpakkingsmateriaal, herstapelen en herverpakken van goederen,… zijn allemaal situaties en activiteiten die risico's inhouden verbonden met Welzijn op het Werk. Wanneer we de relatie met security bekijken, kan opslag van grote hoeveelheden waardevolle en aantrekkelijke goederen eveneens bijkomende risico's voor werknemers impliceren. Het beheersen van deze ongewenste gebeurtenissen met een externe oorzaak behoort ook steeds meer tot de aandachtspunten van de preventieadviseur, vandaar dat ze ook mee opgenomen zijn in de leerdoelstellingen voor preventieadviseurs.

Transport

Deze goederen worden allemaal verplaatst, soms meerdere keren binnen en buiten de eigen organisatie om tot hun eindbestemming te komen. Ongevallen en incidenten die volgen vanuit transport van goederen kunnen zeer ernstig zijn. Ook hier heeft de preventieadviseur kennis nodig, vanuit ervaring en de desbetreffende wetgeving zoals het KB betreffende Mobiele Arbeidsmiddelen. Win-win situaties kunnen gevonden worden in interne mobiliteitsplannen, opleiding en training van bestuurders van behandelingstoestellen, onderhoud en nazicht van deze voertuigen en transportsystemen,… . Ook het verplaatsen van mensen voor het uitvoeren van allerhande opdrachten op diverse locaties kent een direct verband met een nog steeds toenemend aantal verkeersongevallen die mee opgenomen worden in de arbeidsongevallenstatistieken.

Uitval en herwerken

Uitval van goederen en herwerken van producten betekenen bijkomende handelingen, en vaak ook handelingen die buiten het standaardwerkproces vallen. Soms komt er een gedeelte improvisatie bij kijken, zijn de middelen niet toereikend om het goed te doen en zijn er bijkomende handelingen nodig waar onvoldoende ervaring voor in huis is. Hierdoor ontstaan er meer risicovolle situaties en ook nieuwe risico's waar niet steeds een pasklare beheersmaatregel tegenover staat

Overproductie

Overproductie is een bron van inspanningen en activiteiten die achteraf overbodig blijken te zijn. Deze nutteloze inspanningen zorgen ervoor dat mensen en organisatie meer belast worden dan strikt noodzakelijk. Misschien wordt er hier of daar over een drempel gegaan van wat aanvaardbaar en beheersbaar is om meer te kunnen produceren. Wanneer dan achteraf blijkt dat dit op geen enkele manier ten goede gekomen is aan de organisatie of de medewerkers, volgt vaak terechte reactie van deze betrokkenen. Het welzijn van de medewerkers wordt enkel maar negatief beïnvloed bij deze gang van zaken. Een teveel aan goederen die opgeslagen en behandeld moeten worden zorgen bovendien voor risicoverhogende factoren. Het overladen van stapelrekken, volzetten van doorgangen en vluchtwegen met goederen, overschrijden van reglementaire drempels voor opslag,… zijn allemaal elementen die conflicteren met een doeltreffend preventiebeleid en de uitvoering ervan.

Overprocessing

Zo is ook overprocessing een vorm van verloren tijd, middelen en menselijke inspanning, zowel fysiek als geestelijk. Werknemers zien na een tijdje geen verband tussen hun inspanningen en de meerwaarde ervan voor het product of de dienst die ze leveren. De eindgebruiker, klant of afnemer is niet bereid deze overtollige inspanningen om te zetten in een zekere waardering, wat het bedrijfsresultaat niet ten goede komt. Maar op welzijnsvlak worden deze werknemers geconfronteerd met onnodige fysieke en psychische belasting. Een duidelijke standaard is noodzakelijk.

Wachten

Het tegenovergestelde van overdaad aan inzet is nodeloos wachten. Wanneer processen niet efficiënt georganiseerd zijn betreffende inzet van middelen en mensen, komen we tot het fenomeen stilstand en, in eerder menselijke termen uitgedrukt, wachten. Verveling, afleiding, concentratieverlies. Werknemers krijgen hierbij een onbehaaglijk gevoel. Ze gaan hun dagtaak als saai ervaren, met nutteloze momenten. Ze stellen hun mening over de organisatie waar ze deel van uitmaken bij, maar dan in negatieve zin. Het is belangrijk dat werknemers volgens een vast patroon kunnen werken, ritmisch, zonder hollen en stilstaan. Ritmeveranderingen zorgen voor bijkomende belasting.

Beweging

Ergonomie is duidelijk gedefinieerd door de wetgever als één van de domeinen van Welzijn op het werk. Dit betekent concreet dat in het dynamisch risicobeheersingsysteem duidelijk aandacht moet besteed worden aan alles wat met ergonomie te maken heeft. Beweging van mensen tijdens hun dagtaak is hierbij een belangrijk studieobject. Hoe en hoe vaak bewegen mensen, en wat kunnen ze aan? De relatie tussen beide duidt aan hoe het op dit vlak gesteld is. Maar al te vaak moeten mensen te veel belastende bewegingen uitvoeren binnen of rond het productieproces. Negatieve gevolgen als overbelastingsletsels kunnen hiervan het gevolg zijn. Dit betekent dat iedereen binnen de organisatie belang heeft bij grondig studiewerk betreffende het uitschakelen van overtollige en belastende bewegingen.

Competenties

Het opbouwen van de nodige competenties om alles op een beheerste manier te laten verlopen in een organisatie vraagt veel inspanning, van verschillende diensten, en ook de Interne Dienst voor Preventie en Bescherming op het Werk. Ook de wetgever heeft begrepen dat opleiding en training zeer belangrijk zijn om risico's te beheersen. In de verschillende uitvoeringsbesluiten in het kader van de Wet Welzijn zien we bijna telkens het element opleiding verschijnen als noodzakelijke stap in het beheersen van risico's binnen alle domeinen van Welzijn op het Werk. Goed opgeleide, ervaren, kortom competente werknemers, werken doelgerichter en worden minder met ongewenste gebeurtenissen geconfronteerd. Wanneer ze toch binnen een risicovolle omgeving moeten functioneren zullen ze hier ook beter mee omgaan. De statistieken betreffende arbeidsongevallen en de link met jonge, onervaren werknemers tonen dit dan ook aan.