Een harde Brexit… en de praktische implicaties voor de Belgische bedrijven op het vlak van machineveiligheid

De beslissing van de Britten om de E.U. hard, halfhard, halfzacht of zacht te verlaten heeft op het vlak van machineveiligheid ook een aantal praktische implicaties. Enerzijds heeft het gevolgen voor de Belgische machinefabrikanten die exporteren naar het Verenigd Koninkrijk (zie deel 1) en anderzijds ook voor de Belgische bedrijven die Britse machines aankopen voor hun bedrijf in de E.U. (zie deel 2).
Volg je liever de webinar over dit onderwerp? Scrol dan door naar het einde van de pagina!
machineveilgheid

Zodra de Brexit volledig in voege is, zal alle EU-wetgeving niet langer van toepassing op het Verenigd Koninkrijk.

Deze tekst zoomt dieper in op de impact van een harde Brexit gevolgd door een harde houding van de Britse overheid ten opzichte van de E.U.

DEEL 1: Implicaties voor Belgische fabrikanten die (binnen of buiten de EU) machines maken en exporteren naar het Verenigd Koninkrijk

 1. De ‘directe’ implicaties van een harde Brexit-markering

 1.1. Situatie voor Engeland, Wales en Schotland

Als het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie zonder deal verlaat, kan een Belgische fabrikant tot eind 2021 in de meeste gevallen toch nog de CE-markering verder gebruiken om aan te tonen dat zijn machine voldoet aan de wettelijke vereisten om machines (producten) op de Britse markt te verkopen. Vanaf 1 januari 2022 moet de Belgische fabrikant de U.K.C.A.-markering gebruiken om visueel aan te tonen dat zijn product aan de Britse wetgeving voldoet.

Het is trouwens zo dat vanaf 1 januari 2021 het Verenigd Koninkrijk zijn eigen productnormen kan maken los van de E.U.

1.2. Situatie voor Noord-Ierland.

In het terugtrekkingsakkoord met de E.U. was er ook een Northern Ireland Protocol opgenomen waarin afgesproken werd dat Noord-Ierland o.a. de E.U.-productnormen zou blijven toepassen en E.U.-douaneregels zou blijven respecteren.

Anders gezegd. Een Noord-Ierse fabrikant van machines zal dus na 1 januari 2021 ook nog de CE-markering moeten aanbrengen op zijn machines indien ze bestemd zijn voor Noord-Ierland zelf of voor de E.U.

Indien zijn machines bestemd zijn voor Engeland, Wales of Schotland dan zal hij hierop de U.K.C.A.-markering moeten aanbrengen.

2. De implicaties van een harde Brexit na de overgangsperiode.

Geval 1: Belgische fabrikanten van machines en installaties en het op de markt brengen ervan binnen de E.U. en naar Noord-Ierland bij een harde Brexit.

In dit scenario verandert er voor deze fabrikanten NIETS ! Business as usual!

Alle van toepassing zijnde E.U.-richtlijnen (machinerichtlijn, E.M.C.,…) moeten gerespecteerd worden en het aanbrengen van de CE-markering, het opstellen van een E.G.-verklaring van overeenstemming alsook een samenstellen van een technisch constructiedossier (met een goed uitgewerkte risicobeoordeling) blijven de pijlers van de wetgeving inzake machineveiligheid (binnen de E.U.)

Geval 2 : Belgische fabrikanten van machines die exporteren naar het V.K. (*).

Lees: Engeland, Wales en Schotland of anders gezegd het Verenigd Koninkrijk min Noord-Ierland.

Voor deze fabrikanten heeft de harde Brexit verrijkende implicaties. Indien er een harde Brexit komt op 31 december 2020 wordt het Verenigd Koninkrijk een derde land zoals Zwitserland of China dit momenteel is ten opzichte van Europa.

Met dit (grote) verschil dat er tussen Zwitserland en de E.U. wederzijdse overeenkomsten zijn (M.R.A.) waardoor de CE markering ook in Zwitserland wordt geaccepteerd.

Door het uitblijven van een akkoord met het Verenigd Koninkrijk ziet het er naar uit dat de CE-markering niet meer geaccepteerd zal worden in het Verenigd Koninkrijk. De fabrikanten zullen dus geconfronteerd worden met de noodzaak tot een dubbele markering en dubbele certificering, indien ze hun machines in de E.U. alsook in het Verenigd Koninkrijk willen verkopen.

De U.K.C.A.-markering zal ingevoerd worden vanaf 1 januari 2021, met een voorziene overgangsperiode van één jaar.

UKCA markering vanaf
Fig. 1: de nieuwe UKCA markering vanaf 01/01/2021

De formaliteiten waaraan de fabrikant zal moeten voldoen om deze U.K.C.A.-markering aan te brengen worden verder in deze tekst besproken.

Meer informatie rond het aanbrengen van de U.K.C.A.-markering kan gevonden worden op de informatieve website van de Britse overheid : https://www.gov.uk/guidance/using-the-ukca-mark-from-1-january-2021

Een Belgische fabrikant die naar het Verenigd Koninkrijk machines uitvoert zal dus (zonder Brexit-deal en na de overgangsperiode) niet alleen een kenplaat moeten aanbrengen met de CE-markering maar ook met de U.K.C.A.-markering indien zijn machine naar de E.U. gaat EN het V.K. .

Hij kan ook alleen de U.K.C.A.-markering aanbrengen wanneer zijn machine ook voldoet aan de Britse wetgeving inzake machineveiligheid EN indien hij deze machine ook enkel wil verkopen in het Verenigd Koninkrijk.

Hij kan ook opteren voor twee productiestromen van machines van een zelfde type waarbij de ene voorzien wordt van de CE-markering en de andere van de U.K.C.A.-markering.

De machineveiligheidswetgeving waaraan de fabrikant zal moeten voldoen om deze U.K.C.A.-markering aan te brengen wordt verder in deze tekst besproken.

Rekening houdende met de informatie van de Britse overheid zal de tekst waar nu ‘CE’ staat in eerste instantie vervangen worden door ‘U.K.C.A.’ en de tekst ‘E.G.’ vervangen worden door ‘V.K.’ of in het Engels ‘U.K.

2.1. De aanstelling van een ‘gemachtigde ’ in het Verenigd Koninkrijk.

Even ter herinnering : Een ‘gemachtigde ’ is diegene die schriftelijk door de fabrikant is gemachtigd om namens hem alle of een deel van de in de machinerichtlijn bedoelde verplichtingen en formaliteiten te vervullen. Voor deze richtlijn moet de gemachtigde in de E.U. gevestigd zijn (in de praktijk in de Europese Economische Ruimte of E.E.R.).

Als het Verenigd Koninkrijk op 1 januari 2021 een derde land wordt ten opzichte van de E.U. dan moet een Belgische fabrikant een ‘gemachtigde ’ aanstellen in het Verenigd Koninkrijk om namens hem alle V.K.-formaliteiten waar te nemen. En de nadruk ligt nog steeds op ‘kan’ want 100% duidelijkheid is er hierover nog niet ! De omgekeerde situatie is wel al gekend (zie punt 3.2.)

2.2. Wettelijke verplichting van een Belgische fabrikant zal in geval van een harde Brexit ?

2.2.1. Technische documentatie

De fabrikant, of in voorkomend geval zijn Britse gemachtigde (waar toegestaan volgens de relevante wetgeving), moet de technische documentatie bijhouden om aan te tonen dat zijn machine (product) voldoet aan de wettelijke vereisten. Deze informatie kan op elk gewenst moment worden opgevraagd door de Britse markttoezicht- of handhavingsautoriteiten om te controleren of zijn machine voldoet aan de wettelijke vereisten. Dit kan tot maximum van 10 jaar nadat het machine op de markt is gebracht.

De informatie die de fabrikant moet bewaren, is afhankelijk van de specifieke wetgeving die relevant is voor zijn machine. Gelet men in een eerste fase werkt met duidelijke parallellen met de E.U.-wetgeving zal de risicobeoordeling van de machine dus nog steeds heel belangrijk blijven. Let wel… ze zal voor handen moeten zijn in het Engels!

De fabrikant moet algemene gegevens bijhouden van:

  • De manier waarop de machine is ontworpen en vervaardigd.
  • De relevante eisen waaraan de machine voldoet.
  • De adressen van de fabrikant en de eventuele opslagfaciliteiten.

De fabrikant moet de informatie bewaren in de vorm van een technisch dossier dat op verzoek van een markttoezichtautoriteit kan worden verstrekt.
 

2.2.2. Het aanbrengen van de U.K.C.A.-markering

De fabrikant moet de U.K.C.A.-markering aan de machine zelf aanbrengen, maar in sommige gevallen kan het op de verpakking, in de handleidingen of in andere ondersteunende literatuur worden geplaatst. Regels voor het gebruik van de U.K.C.A.-markeringen variëren afhankelijk van de specifieke wetgeving die op de machine van toepassing is.

De volgende algemene regels zullen van toepassing zijn :

  • De U.K.C.A.-markeringen mogen alleen op een machine door de fabrikant worden geplaatst als de fabrikant of zijn gemachtigde (waar toegestaan volgens de relevante wetgeving).
  • Bij het aanbrengen van de U.K.C.A.-markering is de fabrikant volledig verantwoordelijk voor de conformiteit van zijn machine met de vereisten van de relevante wetgeving en dit volgens Brits recht.
  • De fabrikant mag de U.K.C.A.-markering alleen gebruiken om de conformiteit van de machine met de relevante Britse wetgeving aan te tonen.
  • De fabrikant mag geen merktekens of tekens plaatsen die de betekenis of de vorm van de U.K.C.A.-markering voor derden kunnen miskennen.
  • De fabrikant mag geen andere markeringen op de machine aanbrengen die de zichtbaarheid, leesbaarheid of betekenis van de U.K.C.A.-markering beïnvloeden.
  • De U.K.C.A.-markering mag niet op producten worden geplaatst, tenzij er een specifieke vereiste is om dit in de wetgeving te doen.
2.2.3. Wettelijke regels voor het gebruik van de U.K.C.A.-afbeelding

Afhankelijk van de specifieke kenmerken van de wetgeving die betrekking heeft op zijn product (lees machine), moet u ervoor zorgen dat:

  • de U.K.C.A.-markering is ten minste 5 mm hoog - tenzij een andere minimumafmeting in de relevante wetgeving is gespecificeerd.
  • de U.K.C.A.-markering is gemakkelijk zichtbaar, leesbaar en permanent (onuitwisbaar).
  • De ‘UK Declaration of Conformity’ (afgekort UK DoC).

(vrij vertaald: De V.K.-verklaring van overeenstemming)

De ‘UK Declaration of Conformity’ is een document dat de machine moet vergezellen die een wettige U.K.C.A.-markering dragen. In het document moet de fabrikant of zijn gemachtigde (waar toegestaan in de relevante wetgeving) volgende elementen vermelden :

  • Hij moet verklaren dat de machine voldoet aan de relevante wettelijke eisen die hierop van toepassing zijn.
  • Hij zorgt ervoor dat het document de naam en het adres bevat van de fabrikant (of zijn gemachtigde) samen met informatie over de machine en de conformiteitsbeoor­delingsinstantie (indien van toepassing).

DEEL 2: Implicaties voor Belgische bedrijven die Britse machines aankopen en deze in de E.U. in dienst stellen

1. Algemeen

In dit scenario verandert er voor deze Britse fabrikanten NIETS indien zij voor 1 januari 2021 ook reeds consequent de E.U.-wetgeving respecteerden. Tenzij deze fabrikanten voor de conformiteit van hun machines beroep moeten doen op een aangemelde instantie.

Voor de machines die zij willen exporteren naar de E.U. blijven voor hen alle van toepassing zijnde richtlijnen (machinerichtlijn, E.M.C.-richtlijn,…) te respecteren. Zij zullen dus nog steeds de CE-markering moeten aanbrengen, een E.G.-verklaring van overeenstemming moeten opstellen alsook een technisch constructiedossier hebben (met een goed uitgewerkte risicobeoordeling). Dit alles om te voldoen aan de E.U.-wetgeving inzake machineveiligheid (binnen de E.U.).

Indien er een harde Brexit is en geen bilaterale overeenkomst tussen de E.U. en het V.K. zal de U.K.C.A.-markering niet als ‘equivalent van’ of als ‘ter vervanging van’ de CE-markering aanvaard worden !

De preventieadviseur zal er dus via zijn aankoopprocedure moeten over waken, zoals ook heden het geval is, dat er enkel CE-gemarkeerde machines in zijn bedrijf binnen komen. Alle andere markeringen en verklaringen van overeenstemming zullen bij ons geen waarde hebben !

2. De ‘gemachtigde ’ van de Britse fabrikant.

Bij een harde Brexit wordt het V.K. een derde land dat niet meer behoort tot de E.U. en ook NIET behoort tot de E.E.R. En daar kan je het V.K. dan weer vergelijken met de situatie waarin de V.S., Australië, China, Zuid-Korea en Japan zitten bij de export van machines naar de E.U.

De E.G.-verklaring van overeenstemming van een machine of installatie, verkocht door een Brit aan een Belgisch bedrijf (lees een bedrijf dat in de E.U. is gevestigd en waarbij de machine ook in de E.U. zal gebruikt worden), zal een gemachtigd persoon ‘binnen de E.U. moeten vermelden.

De Britse fabrikant zal dus een ‘gemachtigde’ moeten zoeken, aanduiden en schriftelijk machtigen om op te treden namens hem binnen de E.U.

3. Verplichtingen van een ‘gemachtigde’.

Ervaring met bedrijven / fabrikanten uit de V.S. leert dat zij wel eens aan de eindgebruiker durven vragen om op te treden als ‘gemachtigde’… Indien een Britse fabrikant deze vraag aan u stelt, dan kunt u onderstaand uw verplichtingen vinden.

Het optreden als gemachtigde van de Britse machinefabrikant houdt volgende elementen in:

  • een uitdrukkelijke afspraak met de Britse fabrikant over de verplichtingen van de fabrikant die zullen worden vervuld door de gemachtigde,
  • de gemachtigde zal moeten in de E.E.R. gevestigd zijn,
  • het vervullen van de overeengekomen verplichtingen in het kader van de toepassing van de machinerichtlijn door de gemachtigde .

De rol van ‘gemachtigde’ op zich nemen betekent de aanvaarding van een belangrijke verantwoordelijkheid.

Het is daarom aan te raden om enkele basisvoorzorgen te nemen alvorens zich als ‘gemachtigde’ te binden. Deze voorzorgen bestaan vooral in het nauwkeurig schriftelijk vastleggen van de wederzijdse rechten en plichten van de twee partijen.

Volgende afspraken zullen verder moeten gemaakt worden:

  • de uitvoering van eventuele technische aanpassingen aan de machine, indien deze nodig zijn voor overeenstemming,
  • het leveren van de nodige technische documenten voor het samenstellen van het technisch constructiedossier,
  • het informeren van de gemachtigde over elke verandering die de fabrikant aan de machine aanbrengt.

DEEL 3: De implicaties van een harde Brexit op de aangemelde instanties en op de certificering van machines

Denk hierbij vooral aan machines waar de tussenkomst van een aangemelde instantie verplicht kan zijn zoals bijvoorbeeld machines die behoren tot bijlage IV van de machinerichtlijn.

1. Zelfcertificatie (procedure interne controle) zonder tussenkomst van een aangemelde instantie (machines die niet behoren tot bijlage IV).

Wanneer de CE-markering gebaseerd is op de eigen verklaring van overeenstemming door de Britse fabrikant, is zelfcertificatie nog steeds mogelijk, ook bij export naar de E.U.

2. Het E.G.-typeonderzoek door een aangemelde instantie voor machine behorende tot bijlage IV (indien van toepassing of relevant in het kader van de certificatie van de machine).

Op 1 januari 2021 verliezen de E.U.-aangemelde instanties, gevestigd in het Verenigd Koninkrijk, hun status als aangemelde instanties in de EU.

Praktisch betekent dat na 31 december 2020 de resultaten van de conformiteits-beoordeling van een typeonderzoek enkel nog kunnen gebeuren door een in de E.U. erkende aangemelde instantie en NIET door een aangemelde instantie (voorheen erkend door de E.U.) in het Verenigd Koninkrijk.

Wil een Britse fabrikant een machine op de markt brengen met behulp van een tussenkomst van een aangemelde instantie dan MOET deze door de E.U. erkend zijn. Het kan dus dat een machine die in het Verenigd Koninkrijk een positief typeonderzoek kreeg toch opnieuw zal moeten geëvalueerd worden door een door de E.U. erkende aangemelde instantie.

Alternatief kan een Britse fabrikant zijn gegevens/bestanden overdragen aan een vooraf door de E.U. erkende aangemelde instantie. Hierdoor kan het typeonderzoek direct door een ‘correct erkende’ aangemelde instantie gebeuren.

 

Op zoek naar meer visuele duiding en bijkomende uitleg ?

Heb je na het lezen van deze tekst behoefte aan meer duiding. Bekijk dan de volgende webinar. Hierbij wordt ook nog in gegaan op een derde nieuwe markering nl. de U.K.N.I.-markering die normaal gezien geen praktische implicaties zal hebben op de machineveiligheid in de E.U.

Webinar Brexit en de machinerichtlijn

Heeft u nog vragen of een probleem dat u onze expert wil voorleggen? 
Hij helpt u graag verder!

Franky De Witte
Franky De Witte
Consultant / trainer