Geweldloze communicatie

maart 2014

Er is al zoveel inkt gevloeid over het thema communicatie dat mensen misschien denken dat hierover niets nieuws meer te ontdekken valt. Ook persoonlijk vond ik dat in het communicatielandschap vaak dezelfde thema's opdoken. In de meeste boeken/trainingen ging het steeds over de kunst van het vragen stellen, het actief luisteren naar je gesprekspartner, empathisch reageren op anderen, … Deze technieken blijven uiteraard belangrijk en waardevol, maar ik bleef wat op mijn honger zitten in mijn zoektocht naar meer en anders.

Zelf begeleid ik reeds meer dan 20 jaar mensen en bedrijven op het vlak van interpersoonlijke relatie– en communicatievaardigheden zoals: basiscommunicatievaardigheden, assertiviteit in professionele relaties, emotionele intelligentie, het aansturen en bijsturen van mensen, constructief samenwerken, persoonlijke ontwikkeling, conflicthantering etc… Het blijft me tot op de dag van vandaag ontzettend boeien, maar het blijft me ook nog steeds verbazen hoe lastig het is voor mensen om zich op een duidelijke, heldere manier uit te drukken, om vlot samen te werken en open te communiceren met leidinggevenden en/of met collega's.

Het ontbrekende puzzelstukje

Nochtans wordt er meer dan ooit gecommuniceerd binnen bedrijven. Leidinggevenden hollen van de ene meeting naar de andere, men organiseert workshops, teambuildings, brainstormsessies, werkgroepen, zelfsturende teams, … Communicatie is alomtegenwoordig. Niet alleen mondeling maar ook via sociale media, intranet, bedrijfsbrochures, etc… Alleen hinkt de kwaliteit soms achter op de kwantiteit. Iedereen zal nochtans beamen dat de manier waarop we communiceren een grote invloed heeft op de kwaliteit van ons werk en onze werkrelaties maar ook op ons welbevinden, onze gezondheid of die van anderen.
Toen een bevriend trainer mij het boek “Geweldloze communicatie” van de Amerikaanse psycholoog Marshall Rosenbergh aanraadde was ik aanvankelijk wat sceptisch en dacht ik weer oude wijn in nieuwe zakken te zullen vinden. Maar in mijn honger naar meer ben ik toch beginnen lezen en werd ik van mijn sokken geblazen. Dit was het ontbrekende stukje van de puzzel. De assertiviteitspuzzel paste reeds mooi in de puzzel van de emotionele intelligentie, maar met de bouwstenen voor de ‘geweldloze communicatie' kon voor mij de volledige communicatiepuzzel gelegd worden. Ik was en ben nog steeds heel enthousiast.

Vier pijlers

Gemakkelijk is de techniek echter niet. Ook voor mezelf, die nochtans jaren communicatietraining verzorg, vraagt het de nodige introspectie en oefening. Het model bestaat uit 4 pijlers:

  • 1ste pijler: van interpretatie/beoordeling naar observatie/waarneming.
  • 2de pijler: het krachtig en helder verwoorden van gevoelens en emoties. 
  • 3de pijler: het ontcijferen van onze behoeften achter een boodschap; wat willen we nu eigenlijk echt zeggen en overbrengen naar de ander? Het positief verwoorden van die behoeften. 
  • 4de pijler: verzoeken leren uitspreken, de ander betrekken bij wat je wil bereiken.

Lastiger dan het lijkt

De pijlers op zich lijken heel simpel. Het concreet verwoorden van wat je wil zeggen op basis van die pijlers is echter lastiger dan men denkt. Voor elk van de 4 pijlers zijn er tal van valkuilen.
Een concreet voorbeeld i.v.m. de 4de pijler, namelijk een verkeerd verwoord verzoek. Een vrouw was het beu dat haar man te veel tijd besteedde aan zijn werk en zij vroeg hem om dat niet meer te doen. Enkele weken later vertelde hij trots dat hij zich had ingeschreven in de fitness. Dit was uiteraard niet haar bedoeling. Zij had wel duidelijk gemaakt wat ze niet wilde maar ze had niet duidelijk gemaakt wat ze wel wilde, namelijk dat ze graag zou hebben dat hij minstens één avond in de week thuis zou zijn bij haar en de kinderen. Valkuil bij het verwoorden van de 4de pijler is dat mensen eerder zeggen wat ze niet willen maar vergeten te zeggen wat ze wel willen (positief verzoek). Door verzoeken te uiten in duidelijke, positieve, concrete actietaal maken we duidelijk wat we werkelijk willen. We zijn echter niet gewend om zo te communiceren, we denken meestal dat de ander wel begrepen heeft wat we bedoelen.
Enkele reflecties i.v.m. de 2de en 3de pijler. Tijdens mijn opleidingen rondom de thema's assertiviteit en emotionele intelligentie wordt er reeds gewerkt rond het beheerst en voorbereid verwoorden van emotie(s). Het valt me hierbij telkens op hoe weinig deelnemers de 7 basisemoties kunnen benoemen en hoe arm onze woordenschat is om elk van deze 7 basisemoties te verwoorden. Nochtans is het krachtig en helder verwoorden van emotie een belangrijke troef om gedragsverandering te bekomen bij de gesprekspartner.

De behoefte achter de emotie

Het verrassende voor mij van het model van Rosenbergh was het ontdekken van de behoefte achter de emotie en het helder verwoorden van deze behoefte. Onze emotie is immers een gevolg van een wel of niet vervulde behoefte. Het is dan ook precies in die 3de en 4de pijler dat ik de ontbrekende puzzelstukjes heb gevonden!
Even wat concreter: als je leidinggevende je niet betrokken heeft bij een verandering rondom je eigen werkinhoud, dan kan je bijvoorbeeld teleurgesteld zijn (uiting van de basisemotie bedroefd) omdat aan je behoefte aan waardering/erkenning niet voldaan is.
Wil men zich vervolmaken in deze materie, dan is het toch belangrijk dat men basiscommunicatie en assertiviteit reeds onder de knie heeft. Een kortdurende workshop kan een boost geven aan uw communicatie omdat men dan samen met een beperkt aantal deelnemers de 4 pijlers echt kan inoefenen. Zo kan men aan den lijve ondervinden wat deze techniek in je professionele (en persoonlijke) relaties kan betekenen. Ik verwelkom je graag in één van mijn sessies.

Ilse CLAES heeft een jarenlange ervaring in communicatiethema's voor leidinggevenden, medewerkers, ... dit zowel in productiebedrijven als dienstverlenende organisaties. Zij bouwde dan ook een grote expertise op in thema's als geweldloze communicatie, assertiviteit, conflicthantering, emotionele intelligentie, ... Dit maakt haar tot een veel gevraagd trainer voor zowel open- als bedrijfsinterne trainingen. Zij is ook auteur van diverse artikels rond communicatie thema's.


Lees hier andere artikels van deze auteur...

Contacteer de auteur...

Op de hoogte blijven van onze opleidingen?

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Recente blogs