To MBTI or not?

september 2018

To MBTI or not?

Er gaan de laatste tijd nogal wat commentaren door de media over het al of niet zinnig zijn van persoonlijkheidstesten. We denken hierbij aan de testen waarbij je gevraagd wordt een vragenlijst in te vullen en als bij wonder komt daaruit een analyse of een profiel dat accuraat en gedetailleerd moet weergeven hoe iemand in elkaar zit. Dit is ondermeer het geval met MBTI, Insights, DISC, Enneagram, waar nog naambekendheid achter zit en volgens de ingewijden ook degelijk onderzoek. Daarnaast zijn nog tal van “free” sites online die je in een mum van tijd vertellen wie je precies bent.

Waarde van persoonlijkheidstesten

Het is natuurlijk absurd te veronderstellen dat een onpersoonlijke tool je weet te doorgronden en je zonder meer alle antwoorden over jezelf zal geven. Ervaren psychologen en therapeuten vinden het al een hele uitdaging om maar een tipje van onze sluier op te lichten. Dan hoeven we zeker niet te verwachten dat de analyse systemen waar we het hier over hebben, dit even goed of beter zouden kunnen.

 Zijn deze tools dan compleet waardeloos? Deze overtuigde coach zal dit alvast niet beweren. Grif toegegeven, er zit heel wat kaf bij het koren maar de gekende klassiekers zoals MBTI, Insights of het Enneagram zijn ondertussen niet zonder reden goed ingeburgerd in zeer gereputeerde milieu’s waarvan de leden voldoende kritisch zijn ingesteld.

Gebaseerd op theorie van Jung

Laat het alvast duidelijk zijn dat dergelijke systemen vertrekken vanuit een geijkte vragenlijst die niet zomaar uit de losse pols zijn gekomen. De meeste van deze systemen (met uitzondering van het Enneagram) vinden hun oorsprong in de theorieën van Carl Gustav Jung. Tot op vandaag blijft deze Zwitserse psychoanalyst nog steeds de referentie voor vele psychologen en therapeuten en komen wij regelmatig varianten van zijn theorieën tegen in coaching, counseling of therapie.

Het werk van Jung bevatten is geen evidentie. Zijn inzichten zijn verwerkt in tientallen boeken en nog meer artikels. Ze zijn voor de grote massa niet zo toegankelijk en voor de eenvoudige “coach” ook al een grensverleggende uitdaging. Het zou echter jammer zijn om deze inzichten niet te delen omdat ze niet alleen verhelderend zijn voor onszelf maar ze laten ons ook toe de verscheidenheid van de menselijke soort te herkennen en te erkennen.

Toegankelijk voor iedereen

Wanneer systemen zoals MBTI of Insights tot doel hebben om dergelijke inzichten te verspreiden op een voor het ruime publiek toegankelijke manier, dan kunnen we dat alleen maar toejuichen. Het laat ons immers toe beter zowel ons eigen gedrag en emoties te begrijpen en een plaats te geven als dat van anderen te herkennen en te appreciëren.

Hoe meer je met deze materie bezig bent, hoe meer je gefascineerd wordt door de complexiteit van de mens. Onze inzichten blijven verruimen en met ruimer inzicht komt ook meer sociale voeling.

Van waar dan het scepticisme?

Heel wat critici gaan nogal kort door de bocht met hun bedenkingen. Het klopt inderdaad dat een algoritme niet in staat is om vanuit een korte (zij het grondig doordachte) vragenlijst een volledige persoonlijkheid af te leiden. Je kan hooguit een aantal voorkeuren van mensen aftoetsen en van daaruit proberen te voorspellen hoe zij reageren in bepaalde omstandigheden. Jung had het over houdingen ten opzichte van de buitenwereld en strategieën van waarnemen en beslissen.

Ondanks de beperkingen die dergelijke systemen hebben, kunnen we toch al heel wat interessante inzichten verwerven over onszelf en anderen. Waar de meeste critici zich terecht aan storen, is dat deze inzichten al snel samengebundeld worden in een “type” of “profiel” en dat men door verdere simplificatie algauw belandt in een “vakjes” indeling van mensen. Daar ontspoort het ganse verhaal natuurlijk. Of het nu gaat over 16 types bij MBTI, 8 types bij het Enneagram of 72 types bij Insights, het blijven benaderingen die een eerste indicatie geven van voorkeuren van mensen. We bepalen niet het type met een daarbij horende handleiding. We geven inzichten in voorkeuren die ons helpen mensen te begrijpen en te appreciëren voor wie ze zijn in hun goede en minder goede momenten.

Profielen als basis

Daarom is het ook aangewezen dat dergelijke profielen enkel als basis gebruikt worden voor verdere begeleidingen of gedachten wisseling. We kunnen niet zomaar een label verbinden aan een persoon. Er moet altijd genuanceerd worden. Voorkeuren drukken zich altijd uit in een glijdende schaal. Daarom worden de voorkeuren best uitgedrukt in “meer” of “minder” dan wel in absolute cijfers.

Voor ons als begeleiders ligt de opdracht om ons steeds meer te verdiepen in het verhaal om de juiste interpretaties te doen en de tools te gebruiken met kennis van hun potentieel en hun beperkingen. Onze klanten, cursisten, coachees, leiders moeten niet enkel vertrouwen hebben in het systeem maar vooral in degene die het gebruikt om hen te helpen hun interactie en dus samenwerking met anderen te begrijpen en voortdurend te verbeteren.

Betere inzichten - geen labels

De mens is immers een sociaal wezen en kan alleen maar beter worden van betere inzichten in zichzelf en anderen. De voornaamste bouwsteen van relaties is vertrouwen en dat komt alleen na kennis en respect. Laat ons daar maar blijvend in investeren. Juist gebruikte tools zoals MBTI of Insights zetten ons alvast aan het denken.

Wie niet geïnteresseerd is in die materie mist de kans om de mens te leren kennen en om zelf een beter en gelukkiger mens te worden. Jammer voor hen.

Als consultant of coach zijn wij nog meer overtuigd dan ooit van de waarde van om het even welke tool die ons aanzet om na te denken over onszelf en hoe we het best met onze medemens bonden.






Marc RAES
 is een Senior Change Leader, Consultant, Interim Manager en Coach. Zijn passie is mensen te enthousiasmeren door hun competenties en inzichten in zichzelf en hun omgeving te verruimen. Zijn aanpak is hierbij altijd interactief, engagerend, pragmatisch en steeds gefundeerd op solide conceptuele inzichten en praktische ervaringen. 

Hij bouwt hiervoor op meer dan 20 jaar business ervaring als Senior Executive in Finance, HR, Procurement, Commercial, Business Process Management, Change Management en General Management in een industriële/service en FMCG (fast moving consumer goods) omgeving. Heel zijn traject is doorweven met een uitgesproken engagement in Coaching en Mentoring waarvoor hij ook is geaccrediteerd door the Sheffield Hallam University.

Marc is geaccrediteerde Insights Practitioner, MBTI - TDI Practitioner, Investors in People Specialist en lid van 'The Professional Mentor'. 

 

Op de hoogte blijven van onze opleidingen?

Schrijf je in op onze nieuwsbrief

Recente blogs