Kennismanagement: meer dan een hype

juni 2001

Amelior onderzocht de stand van zaken op het vlak van kennismanagement bij het Vlaamse bedrijfsleven. De resultaten zijn bemoedigend, maar er is nog heel wat werk aan de winkel.

Kennismanagement is voor alle organisaties, groot of klein, van high-tech tot de traditionele en arbeidsintensieve organisaties, van een groot en steeds toenemend belang. De aankoop- en afzetmarkten evolueren, de concurrentie zit niet stil, de nieuwste ontwikkelingen op het vlak van IT en communicatie volgen elkaar in snel tempo op en moderne en revolutionaire organisatievormen bieden zich aan. De organisaties die zich het snelst aanpassen aan deze nieuwste ontwikkelingen hebben de beste kansen om morgen nog te bestaan. En daarvoor is een goed beheer van kennis, vaardigheden en competenties onmisbaar.

Diagnose inzake kennisbeheer

Amelior heeft het belang van kennismanagement onmiddellijk onderkend. Zo hebben wij, via een vragenlijst en de organisatie van de workshop 'Renderend Kennismanagement' de ondernemingen attent willen maken op het belang van de aanwezigheid van kennismanagement. Voor onszelf waren vragenlijst en workshop een gelegenheid om de eigen dienstverlening op het vlak van het kennismanagement verder te verfijnen. Meer dan zeventig bedrijven hebben op die manier hun niveau van kennismanagement in kaart kunnen brengen.

Een situering per sector leert dat heel wat bedrijven uit totaal verschillende sectoren inderdaad zeer begaan zijn met kennismanagement. Zowel productiebedrijven als dienstverleners, van diverse groottes, reageerden. Onder de aanwezigen valt verder de aanwezigheid op van verschillende non-profit-organisaties en overheidsdiensten.

De resultaten van het onderzoek verstrekken ons gegevens op verschillende grote domeinen. Zo wordt vooreerst een beeld gevormd van het belang dat ondernemingen hechten aan de aanwezigheid van een gedegen kennismanagement. De meeste bedrijven zijn zich hier wel degelijk bewust van het feit dat de aantrekking van nieuwe kennis nodig is voor het voortbestaan van de activiteiten van de onderneming. De zoektocht naar nieuwe kennis voor nieuwe producten of technologieën wordt in heel wat bedrijven dan ook stilaan een vast gegeven.

Onvoldoende identificatie en verificatie

En het gaat zelfs iets verder. Het merendeel van de ondernemingen is perfect op de hoogte van de eigen verschillende kennisgebieden en men weet ook op welke van deze terreinen specifiek moet worden gefocust. Het management heeft dan ook meestal bepaald welke kennis in de organisatie minimaal aanwezig dient te zijn en welke kennis zich eventueel buitenshuis mag bevinden. Noodzakelijke voorwaarde hierbij is wel dat het kennisbeheer zich dient te richten op die kennis die van belang is voor de continuïteit van de onderneming.

Maar juist hier wringt het schoentje. Zeker op het vlak van de vandaag aanwezige beschikbare kennis is er ruimte tot verbetering. Dit lijkt vooral te komen door het feit dat er onvoldoende identificatie en inventarisatie is van enerzijds de benodigde kennis voor de diverse functies en van anderzijds de effectief in de onderneming aanwezige vaardigheden van de medewerkers.

Het spreekt dan ook voor zich dat het management een grote verantwoordelijkheid heeft op het vlak van de coördinatie van de kennisopslag en -verwerving. Uit het onderzoek blijkt overduidelijk dat dit veel meer dan nu dient te gebeuren. Leidinggevenden, stafmedewerkers en sleutelmedewerkers hebben de permanente verantwoordelijkheid voor het verwerven van nieuwe kennis binnen hun actieveld.

Meer aandacht nodig voor evaluatie en bijsturing

Toch is er zeker geen reden tot overdreven pessimisme. In de meerderheid van de deelnemende ondernemingen heerst op vandaag wel een open cultuur. Niet alleen wordt er gemakkelijk informatie uitgewisseld, ook worden successen en mislukkingen, initiatieven, processen en richtlijnen openlijk besproken.

Ook de aanwezige kennis wordt in het algemeen goed toegepast. Er wordt regelmatig beroep gedaan op kennis van anderen en er lopen verscheidene multidisciplinaire projecten om producten en diensten te verbeteren of te vernieuwen. Ook zijn er veel aantoonbare verwezenlijkingen die gerealiseerd zijn met kennis die een jaar geleden nog niet in huis was.

De evaluatie en de bijsturing van de aanwezige kennis verdienen echter meer aandacht. De expliciete doelen gesteld op het vlak van het kennisbeheer moeten beter geëvalueerd worden door het management, terwijl een permanent programma van coaching, training, omscholing en bijscholing moet worden opgezet om de kennis van alle medewerkers geactualiseerd te houden. De vraag naar meer middelen voor kennisoverdracht is dan ook een vraag die in het onderzoek duidelijk naar voor is gekomen.

Zonder kennis geen toekomst

Grootste tendens die uit het onderzoek naar voor komt is dat bij de ontwikkeling van kennismanagement, drie zaken voor ogen dienen te worden gehouden.

Zo is het in de eerste plaats duidelijk dat niet alle kennis even belangrijk is. Om kennismanagement binnen de onderneming enige zin te geven is het belangrijk voorafgaandelijk die kennissoorten te bepalen die voor de continuïteit van belang zijn. Daarnaast kunnen we uit ons onderzoek ook afleiden dat technische middelen vereist zijn om kennis vast te leggen en te kunnen hergebruiken. Naast vele anderen, is IT er één van. Kennismanagement tenslotte vereist ook een culturele en sociale begeleiding. En alhoewel uit het verrichte onderzoek een voorzichtig optimisme blijkt bij de bevraagde ondernemingen, is er ook hier nog werk aan de winkel.

Pascal Engels is specialist people management. Hij heeft een jarenlange ervaring in het begeleiden en trainen van organisaties op alle aspecten van people management (zowel systemen, methodieken en vaardigheden). Hij is eveneens managing director van Investors in People België waar hij instaat voor begeleiding en certificering van organisaties naar deze standaard voor hoge performantie. Daarnaast heeft hij ook reeds jarenlange ervaring in het begeleiden van organisaties bij de opzet en het onderhoud van kwaliteitsmanagementsystemen (ISO 9001; kwaliteitshandboeken diverse overheden). 

 


Lees hier andere artikels van deze auteur...

Contacteer de auteur...