Woudenberg : via vca naar nul arbeidsongevallen

juni 2000

Woudenberg startte medio 1998 met een VCA-project. Datzelfde jaar al werd het aantal arbeidsongevallen gehalveerd. In 1999 werd geen enkel ongeval genoteerd.

Woudenberg nv. is met 66 personeelsleden actief is in de renovatie van niet-geklasseerde gebouwen en de restauratie van geklasseerde monumenten en gebouwen.

Daarnaast is er het dochterbedrijf Lanssens bvba., een natuursteenbedrijf, waar 24 mensen werken. Lanssens omvat een afdeling marmer die vooral voor de particuliere sector werkt en een steenkapperij die voor ca. 50% toeleverancier is van Woudenberg.

De overheadkosten worden bij beide bedrijven duidelijk laag gehouden. Er werken maar drie administratieve krachten, de werfopvolging gebeurt door twee projectleiders.

Woudenberg zette een 25-tal jaar geleden zijn eerste stappen zette op de Belgische restauratiemarkt. Een markt waar toendertijd weinig belangstelling voor bestond.

Ing. Michel Vancompernolle, huidig eigenaar en afgevaardigd beheerder: "De eerste opdracht die we konden binnenrijven was een openbare aanbesteding van 25 miljoen frank, waarvoor in een eerste ronde geen enkele gegadigde was en bij een tweede aanbesteding slechts twee kandidaten opdaagden, waaronder wijzelf. Ik schat dat voor een dergelijke opdracht er nu een twintigtal kandidaturen zouden binnnenlopen."

Woudenberg heeft een erkenning D24 en D Klasse 6, waarmee werken tot een bedrag van ca. 180 miljoen frank mogen worden uitgevoerd. Voor het overgrote deel komen de opdrachten van de diverse overheden.

Kwaliteit primeert

De geconsolideerde jaaromzet van Woudenberg-Lanssens bedraagt 280 miljoen frank. In dat cijfer zijn weinig facturen van onderaannemers terug te vinden.

Michel Vancompernolle: "Wij doen zoveel mogelijk met eigen mensen. Naast onze eigen metsers-schrijnwerkers-timmerlieden hebben we ook onze eigen stucadoors om op hoog kwalitatief niveau het specifieke kunstzinnige werk te kunnen realiseren. Wij beschikken ook over een eigen schrijnwerkerij, waar het meest gedetailleerde schrijnwerk kan worden gemaakt. Ook om kwaliteitsreden doen we omzeggens altijd beroep op dezelfde aannemer voor het technisch gedeelte (verwarming, sanitair..). We gaan dus zeker geen offerte vragen aan tien bedrijven en de laagste aanbieders nog eens tegen elkaar uitspelen."

In de sector staat of valt de kwaliteit van het werk uiteraard met de kwaliteit van de medewerkers. En die liggen niet voor het rapen. "Aan het huidige personeelsbestand hebben we dan ook jarenlang gewerkt," stelt Michel Vancompernolle. "En we hebben zeer weinig verloop. Dat is ondermeer te danken aan de open sfeer, aan de open communicatie die wij voeren. Zo hebben wij bijvoorbeeld elke maand met alle ploegbazen een overlegvergadering waarin alles en nog wat wordt doorgesproken en waarin verbeteringsvoorstellen worden geformuleerd. Alle investeringen worden in dat overleg besproken. Er heerst hier een echte team-spirit. Een bedrijf moet winst maken, maar de tevredenheid van het personeel is voor mij van het allergrootste belang. Tevreden medewerkers zijn de basis voor het succes."

VCA: meer dan een papiertje

Enkele weken geleden behaalden zowel Woudenberg als Lanssens het VCA-certificaat. VCA staat voor Veiligheids Checklist Aannemers en is in de Benelux veruit het populairste veiligheidsmanagementsysteem. Voor Jan Laloo, senior consultant van Amelior en veiligheidsspecialist, was het meteen het 35ste bedrijf dat hij op drie jaar naar een VCA loodste.

"Net zoals bij het ISO 9000 kwaliteitscertificaat willen nogal wat bedrijven een VCA halen, enkel en alleen omdat hun klanten dat eisen. Of omdat ze tegemoet willen komen aan de toekomstige wettelijke vereisten als het opmaken van de risicoanalyse, het opmaken van een projectveiligheidsplan en het aanstellen van een preventieadviseur, verplichtingen die al in het VCA veiligheidsmanagementsysteem vervat zitten. Hier heb ik van bij mijn eerste bezoek gemerkt dat er ook en vooral een echte bekommernis was om de veiligheid van de medewerkers. En geloof me, dat is zowel dankbaarder als makkelijker werken," knipoogt Jan Laloo.

Gezien de aard van de activiteiten werkt Woudenberg in zeer gevaarlijke situaties. Een vijftal jaar geleden bijvoorbeeld heeft men een brand meegemaakt in een kerktoren die in restauratie was. "Hoewel dat volledig buiten onze verantwoordelijkheid viel heeft die gebeurtenis het veiligheidsbewustzijn natuurlijk verscherpt. Vroeger lag wel op elke werf de voorgeschreven brandblusser, maar bij ons zal die nu op maximum 10 meter afstand liggen," aldus Michel Vancompernolle.

Traject

Jan Laloo: "Bij een eerste bezoek kijk ik in feite hoever het bedrijf staat op vlak van veiligheid. Is er een veiligheidsverantwoordelijke, bestaat er een comité voor veiligheid en gezondheid, bestaat er een syndicaal comité, is er regelmatig overleg tussen directie en personeel enz. Tussen haakjes, er is hier zelfs een woordvoerder van de ploegbazen aangesteld om de verzuchtingen van het personeel te vertolken. Ik bekijk natuurlijk de ongevallenstatistieken en neus indien mogelijk eens rond in de werkplaatsen. En ik sla een praatje met de mensen. Maar wat ik vooral doe, vanaf de eerste stap die ik binnenzet, is kijken naar de orde en netheid. Want dat zegt veel. En na dat eerste bezoek kan ik al zeggen of het VCA-project zal lukken of niet. Hier was dat overduidelijk wel het geval, mede door de begeestering van de directie, die het zeker niet deed omwille van het certificaat alleen."

Tijdens het project had Jan Laloo maar negen bezoeken nodig om Woudenberg en Lanssens rijp voor VCA-certificatie te maken. En door het algemeen enthousiasme dat er heerste èn door de inzet van de beide projectleiders: preventieadviseur Jacobus Kornelis en Nicols van Rnynghe.

Bij de start werd een zogenaamde kick-off meeting voor het voltallige personeel georganiseerd om iedereen te sensibiliseren en te motiveren voor VCA. "Die namiddag is het voor iedereen duidelijk geworden dat we het VCA-certificaat wilden halen in hùn belang, voor hùn veiligheid. Dat bewustzijn vertaalde zich ondermeer in het feit dat het aantal arbeidsongevallen op korte tijd op nul terugviel. En dat medewerkers die voordien steevast weigerden een helm te dragen dat vanaf dan wel deden," aldus Michel Vancompernolle. "Overigens hebben wij gedurende heel het traject voortdurend over het VCA-project gecommuniceerd. Op de maandelijkse ploegbazenvergadering bijvoorbeeld ben ik blijven hameren op het belang van VCA en heb de stand van zaken toegelicht. De ploegbazen hebben dat dan verder naar het personeel gecommuniceerd."

Jan Laloo: "Bij het verder uitwerken van het VCA-systeem probeer ik op een zeer eenvoudige en transparente manier te werken. Ik vermijd het uitschrijven van ellenlange procedures, het genereren van een papierberg. Ik streef naar beknopte eenvoudige teksten, die ook door het laagste niveau geraadpleegd en begrepen kunnen worden.Ik stel trouwens voor het uitschrijven van de procedures geen algemene raamteksten ter beschikking, maar aan de sector aangepaste teksten."

 


Jan Laloo en Michel Vancompernolle. 
Woudenberg n.v. wil dit jaar ook een ISO 9000-project opstarten.

NIEUWE VCA

Per 1 februari is een herziene versie van de VGM Checklist Aannemers (VCA) verschenen, nl. versie 2000/03, ter vervanging van de versie 1997/01. Er is wel een overgangsregeling:

  • vanaf 1 maart 2000 dienen nieuwe contracten voor VCA-certificatie te worden gebaseerd op versie 2000/03. Certificatie die voor 1 maart is gecontracteerd kan nog op de oude versie worden gebaseerd, met dien verstande dat na 1 september 2000 geen certificaten op basis van de oude versie mogen worden verstrekt;
  • tussentijdse audits worden altijd afgehandeld op basis van de VCA-versie die is gehanteerd bij de initiële audit, respectievelijk de herhalingsaudit (bij verlenging);
  • na 1 september 2000 kan verlenging van certificatie (na verloop van de 3-jaren termijn) alleen plaatsvinden op basis van de nieuwe versie, ook wanneer van certificatie-instelling wordt veranderd;
  • Uitbreiding van het werkingsgebied (raam van de activiteiten) van het VCA-certificaat kan na 1 september 2000 slechts worden verleend na toetsing op basis van de nieuwe versie.

Belangrijkste wijzigingen

Voor de VCA* zijn er vier, voor de VCA** drie nieuwe MUST-vragen:

  • vraag 1.2.2 (nieuw voor VCA* en VCA**): is er een veiligheids- en gezondheidsfunctionaris aangesteld voor het bedrijf?
  • vraag 4.6 (per 1/1/2003 - nieuw voor VCA* en VCA**): is de opleiding van werknemers gericht op geïnventariseerde risicovolle taken en beschikken deze werknemers aantoonbaar over de daarvoor vereiste kwalificaties?
  • vraag 7.1 (nieuw voor VCA*): worden periodiek werkplekinspecties uitgevoerd door betrokken leidinggevenden?
  • vraag 7.2 (nieuw voor VCA* en VCA**): vindt er voldoende opvolging plaats van actiepunten voortkomend uit inspecties en observaties?

Ook zijn er een aantal nieuwe en/of gewijzigde puntenvragen:

  • vraag 1.4 (gaat van 5 naar 10 punten): worden leidinggevenden tenminste jaarlijks beoordeeld op veiligheid, gezondheid en milieu?
  • vraag 4.5 (nieuw - 5 punten): heeft (hebben) de milieufunctionarissen een specifieke milieuopleiding gevolgd?
  • vraag 6.4.2 (nieuw - 5 punten): worden er voldoende preventieve maatregelen genomen ter voorkoming van milieuverontreiniging?
  • vraag 6.5.1 ((nieuw - 10 punten): beschikt het bedrijf over een organisatie om om te gaan met noodsituaties?
  • vraag 7.3 (nieuw - 5 punten): vindt er een trendanalyse plaats van tekortkomingen geconstateerd bij inspecties en observaties?

Wijzigingen zijn er ook bij de MUST-vragen 4.2 (opleiding operationele medewerkers) en 4.3 (opleiding leidinggevenden aan operationele medewerkers). Bij vraag 4.2 is de opleiding 'Basisveiligheid' voor de operationele medewerkers verplicht vanaf 1 januari 2000. De opleidingsattesten zijn 10 jaar geldig vanaf de examendatum.

Een bijkomende verplichting is dat nu samen met de ongevallenfrequentie-index ook de gemiddelde verzuimduur (ernstigheidsgraad) moet gerapporteerd worden. Voor bedrijven met minder dan 10 werknemers kan dispensatie worden verleend voor de eisen van de ongevallenfrequentie-index.